یعنی چه
واژه ثلثین در لغت به معنای دو-سوم است. این کلمه اسم تثنیه (مثنی) از ریشه ثلث بوده و در زبان عربی در حالتهای نصب و جر به این صورت تلفظ و نوشته میشود و به معنای دو سهم از سه سهم یک دارایی، زمان یا هر کل دیگری است.
تلفظ
این واژه به صورت ثُلُثَین (با ضمه روی ثاء اول و لام، و فتحه روی ثاء دوم همراه با سکون یاء) تلفظ میشود.
در جدول
در کلمات متقاطع، پاسخ به سوالاتی نظیر «دو سوم»، «دو بخش از سه بخش» یا «نوعی قلم خط قدیمی» واژه ۵ حرفی ثلثین است.
به انگلیسی
معادل دقیق اصطلاح ریاضی و عمومی ثلثین در زبان انگلیسی Two-thirds است.
به عربی
در زبان عربی معیار، این کلمه در حالت رفع به صورت الثلثان و در حالت نصب و جر به صورت الثلثین به کار میرود.
به فارسی
در زبان فارسی معادلهای دقیق و روان آن «دو-سوم» یا عبارت قدیمیتر «دو سه یک» است که برای نشان دادن سهم دو قسمتی از یک مجموعه سه تایی استفاده میشود.
در قرآن
این کلمه در قرآن کریم در بحث احکام و توصیف عبادات به کار رفته است؛ از جمله در آیه ۱۱ سوره نساء برای تبیین سهم ارث دختران (به صورت ثلثا در حالت رفع) و در آیه ۲۰ سوره مزمل درباره مدت زمان نماز شب پیامبر اسلام که نزدیک به دو-سوم شب (ثلثی اللیل) بیان شده، آمده است.
نماد چیست
از نظر ریاضی، ثلثین نماد کسر دو-سوم (2/3 یا ⅔) است. در فقه اسلامی نماد سهم ارث مشخص و در تاریخ هنر و خوشنویسی، قلم ثلثین نماد پایهای برای شکلگیری خط معروف ثلث (امالخطوط) به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل ثلثین
واژه ثلثین یک اصطلاح ریشهدار عربی است که به طور دقیق معنای ریاضی و مفهومی «دو-سوم» را افاده میکند. این کلمه از ریشه ثلاثی (ث-ل-ث) گرفته شده و شکل مثنی یا تثنیه واژه ثلث (یکسوم) است که کاربرد گستردهای در متون حقوقی، فقهی و ریاضیات اسلامی دارد.
علاوه بر کاربرد عددی و محاسباتی در تعیین ارث و فرایض دینی در قرآن کریم، ثلثین در تاریخ هنر اسلامی نیز جایگاه ویژهای دارد و به نوعی قلم خوشنویسی قدیمی اشاره میکند که بعدها مایه تکامل خط چشمنواز ثلث در کتیبهنگاریهای مذهبی شد.