یعنی چه
وعدهشکن به فردی گفته میشود که به تعهدات اخلاقی یا لفظی خود پایبند نبوده و پس از دادن قول یا قرار، از اجرای آن سرباز میزند. این واژه در ادبیات و عرف جامعه دارای بار منفی شدید است و مصداق بیوفایی و بدقولی شناخته میشود.
تلفظ
واژهٔ وعدهشکن از دو بخش تشکیل شده است: «وعده» که واژهای با ریشه عربی است و «شکن» که بن مضارع از فعل فارسی شکستن میباشد.
در جدول
در جدولهای متقاطع، برای راهنمای «وعدهشکن» یا «خلف وعده کننده» معمولاً از کلماتی چون پیمانشکن، عهدشکن یا بدقول استفاده میشود. خود واژهٔ «وعده شکن» دقیقاً ۷ حرف دارد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای اشاره به فردی که زیر قول خود میزند یا قرارداد و عهدش را زیر پا میگذارد، از اصطلاحات فوق استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی از ریشههای «نقض» (شکستن) و «خلف» (پشت سر انداختن/عمل نکردن) برای توصیف فرد وعدهشکن استفاده مینمایند.
در قرآن
هرچند خودِ ترکیب فارسی «وعدهشکن» در متن قرآن نیامده، اما مفهوم آن تحت عنوان «نقض عهد» و «خلف وعده» بارها مورد ملامت قرار گرفته است. به عنوان نمونه در آیه ۲۷ سوره بقره از کسانی که پیمان خدا را میشکنند نکوهش شده و در مقابل، در آیه ۹ سوره آلعمران آمده است که «إِنَّ اللَّهَ لَا يُخْلِفُ الْمِيعَادَ»؛ یعنی همانا خداوند هرگز وعدهشکن نیست.
نماد چیست
در فرهنگ عامه و ادبیات نماد فیزیکی استاندارد و رسمی برای آن ثبت نشده است؛ با این حال، در متون کلاسیک رفتارهایی مانند رفتار «روباه» یا پدیدههایی چون «سراب» گاهی به عنوان استعاره و نماد برای بدقولی، فریب و وعدههای توخالی به کار رفتهاند.
جمعبندی و توضیح کامل وعده شکن
واژهٔ «وعدهشکن» یک صفت مرکب فاعلی در زبان فارسی است که از ترکیب کلمهٔ عربی «وعده» (به معنی قول و نوید) و بن مضارع فعل فارسی «شکستن» ساخته شده است. این اصطلاح به فردی اطلاق میشود که به عهد، پیمان یا قرارهای لفظی و کتبی خود وفادار نمیماند و با زیر پا گذاشتن آنها، بذر بیاعتمادی را در روابط اجتماعی میکارد.
در نظام اخلاقی اسلام و فرهنگ اصیل ایرانی، عهدشکنی پدیدهای بسیار ناپسند شمرده میشود. در قرآن کریم و متون ادبی فارسی مانند اشعار حافظ و سعدی، بر لزوم وفای به عهد تأکید فراوان شده و افراد بدقول و ناقض پیمان همواره مورد ملامت قرار گرفتهاند، چرا که حفظ اعتماد عمومی پایهگذار یک جامعه سالم است.