یعنی چه
کاسهلیس در اصطلاح به کسی گفته میشود که تهمانده غذا را از ظروف پاک میکند؛ اما در مفهوم کنایی و رایج امروزی، به افراد پستفطرت، متملق و خوشآمَدگویی اطلاق میشود که برای کسب مال، مقام یا تکهای نان، به ستایش بیجای قدرتمندان میپردازند و عزت نفس خود را زیر پا میگذارند.
تلفظ
این واژه از دو بخش «کاسه» و «لیس» (از مصدر لیسیدن) ترکیب شده و به صورت kāse-līs تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ این راهنما کلمه ۷ حرفی «کاسه لیس» است. همچنین کلماتی نظیر چاپلوس، متملق یا قدحلیس نیز ممکن است به عنوان معادلهای آن مد نظر باشند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی واژگانی مانند Bootlicker دقیقاً معادل کنایی و فرهنگی کاسهلیس هستند که مفهوم خفت و چاپلوسی شدید را میرسانند.
به عربی
در زبان عربی برای بیان مفهوم لغوی از کلماتی مانند لعاس استفاده میشود، اما برای اشاره به مفهوم کنایی آن، واژگان متملق و متزلف به کار میروند.
به فارسی
معادلها و واژههای همارز فارسی برای این اصطلاح شامل مواردی چون چاپلوس، متملق، بادنجان دور قابچین، پاپلیس، دُممیز، قدحلیس، تهماندهخور، نان به نرخ روز خور و طفیلی است.
نماد چیست
در فرهنگ عامه و ادبیات فارسی، کاسهلیس نماد بارز دونهمتی، وابستگی شدید به قدرت برای بقا، و از دست دادن شرف و اصالت در برابر شکم یا مال دنیاست. شاعرانی چون مولوی و صائب تبریزی از این واژه برای نقد افراد بیارزش و وابسته استفاده کردهاند.
جمعبندی و توضیح کامل کاسه لیس
واژه «کاسهلیس» ترکیبی اصیل در زبان فارسی است که در گذشته به فقرای بسیار تنگدستی اطلاق میشد که برای سیر کردن خود به مطبخها میرفتند و تهمانده ظروف مشتریان را میلیسیدند. این رفتار به مرور زمان تغییر مفهوم داد و از معنای لغوی خود فاصله گرفت.
امروزه این کلمه در ادبیات و گفتگوهای روزمره به عنوان یک کنایه تند و تحقیرآمیز برای افراد چاپلوس، متملق و نان به نرخ روز خور استفاده میشود؛ کسانی که برای دستیابی به منافع کوچک مادی یا تقرب به صاحبان قدرت، حاضرند عزت نفس و ارزشهای انسانی خود را فدا کنند.
در لغتنامههای معتبری چون دهخدا و عمید، این واژه با تعابیری همچون قدحلیس و طفیلی هممعنی دانسته شده و در فرهنگ عامه نیز نماد کامل ذلت، فرومایگی و طمعورزی به شمار میرود.