یعنی چه
واژه «بالشفق» از ترکیب حرف جر «بِـ» (به معنیِ به/سوگند به)، حرف تعریف «الـ» و اسم «شَفَق» ساخته شده است. شفق به نور ملایم و سرخی افق آسمان پس از غروب خورشید یا پیش از طلوع آن گفته میشود که مرز میان روز و شب است.
تلفظ
تلفظ این واژه در اصل عربی با ادغام حرف تعریف در حرف شمسی شین به صورت «بِالشَّفَق» (بِش-شَفَق) صورت میگیرد. در زبان فارسی معمولاً به صورت تفکیکشده یا با نگاه به واژه اصلی «شَفَق» تلفظ میشود.
در جدول
پاسخ دقیق برای پرسشهای جدولی مربوط به آیه ۱۶ سوره انشقاق یا واژه ششحرفی با این مفهوم، کلمه «بالشفق» است. واژههای هممعنی کوچکتر مانند شفق نیز کاربرد دارند.
به انگلیسی
برای خود واژه «شفق» معادلهای Twilight یا Afterglow استفاده میشود و همراه با حرف جر به صورت By the twilight ترجمه میگردد.
به ترکی
در زبان ترکی استانبولی برای بیان مفهوم شفق و گرگومیش شامگاهی از واژه Alacakaranlık یا Kızıllık (سرخی) استفاده میشود.
به فارسی
معادل خالص فارسی این ترکیب، «به سرخی افق هنگام شامگاه» یا «سوگند به فروغ پس از غروب» است که حالت گذار از روز به شب را نشان میدهد.
نماد چیست
در ادبیات، عرفان و تفاسیر، بالشفق به دلیل رنگ سرخ و قرار گرفتن در مرز روز و شب، نماد دگرگونی و تحول احوال انسان، گذار از دنیا به برزخ، ناپایداری جهان و همچنین حزن و وداع است.
جمعبندی و توضیح کامل بالشفق
واژه «بالشفق» یک ترکیب عربی فصیح متشکل از حرف جر و اسم «الشفق» است که عینا یکبار در قرآن کریم در آیه ۱۶ سوره مبارکه انشقاق («فَلَا أُقْسِمُ بِالشَّفَقِ») به کار رفته است. این عبارت در لغت به معنای «سوگند به شفق» یا «به سرخی آسمان پس از غروب آفتاب» است؛ زمانی که روشنایی روز به تدریج با تاریکی شب آمیخته میشود و حالت گرگومیش پدید میآید.
ریشه لغوی شفق (شفق) در زبان عربی به دو مفهوم ظاهراً متفاوت اما مرتبط اشاره دارد: یکی رقت، نازکی و دلسوزی (که واژههای شفقت و مشفق از آن میآیند) و دیگری نور رقیق و سرخرنگ افق. در دیدگاه ادبی و عرفانی، این پدیده طبیعی به عنوان نمادی بلندمرتبه از تحول، سیر و سفر انسان از حالی به حال دیگر، و مرز میان امید و پایان شناخته میشود.