رستخیز درافکندن یعنی چه؟

جمع‌بندی و توضیح کامل رستخیز درافکندن

عبارت ادبی و کلاسیک «رستخیز درافکندن» از ترکیب دو واژهٔ کهن ساخته شده است. واژهٔ رستخیز یا رستاخیز ریشه در زبان پهلوی (rist-axēz) دارد که از ترکیب «ریست» به معنی مرده و «آخیز» از مصدر خاستن تشکیل شده و معنای تحت‌اللفظی آن «برخاستن مردگان» یا همان قیامت است. فعل پیشوندی «درافکندن» نیز به معنای ایجاد کردن، انداختن و برپا داشتن است؛ در نتیجه ترکیب کلی سرشتی حماسی و شورانگیز دارد.

این اصطلاح در ادبیات به عنوان یک کنایه پرکاربرد برای توصیف موقعیت‌هایی به کار می‌رود که در آن دگرگونی عمیق، غوغا، فتنه یا شور و هیجانی بی‌حدوحصر رخ داده باشد؛ به طوری که گویی نظم طبیعی جهان به هم ریخته و محشر کبرا برپا شده است. متضاد این حالت، برقراری سکون، آرامش و فرونشاندن فتنه است.

در اشعار شاعران بزرگ، این اصطلاح بار معنایی مثبتی از جنس دگرگونی جان و جهان دارد؛ نمادی از انفجار عادات قدیمی و تولد دوباره انسان در پیشگاه عشق و معنویت، که عقل مصلحت‌اندیش را به حاشیه برده و شوریدگی را جایگزین آن می‌کند.