یعنی چه
ذوالمعارج یک ترکیب وصفی عربی است. «ذو» به معنی صاحب و دارنده، و «معارج» جمع مَعرَج به معنی پلهها و راههای صعود است. در اصطلاح دینی و لغوی، این صفت برای خداوند به کار میرود و به معنای کسی است که مراتب، درجات و راههای صعود فرشتگان و اعمال بندگان به سوی اوست.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه به صورت «ذو المَعارِج» (ẕu-l-ma’ārij) همراه با فتح م و ع، و کسر ر است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ به سؤال «صاحب درجات یا پروردگار آسمانها» واژه ۹ حرفی «ذوالمعارج» است.
به انگلیسی
در ترجمههای انگلیسی قرآن کریم، این صفت الهی غالباً به صورت خداوند راههای صعود یا دارنده درجات رفیع ترجمه شده است.
به عربی
در زبان عربی، تعابیری مانند ذو الدرجات، رفیع الدرجات و ذو العلو به عنوان هممعنی و معادلهای این واژه شناخته میشوند.
به فارسی
معادلهای دقیق فارسی این اصطلاح شامل «خداوندِ درجات»، «دارنده مقامات بلند» و «صاحب مراتب صعود» است.
در قرآن
این ترکیب دقیقاً یکبار در قرآن کریم و در آیه ۳ سوره معارج به کار رفته است که در آیه بعد، مفهوم آن با صعود و عروج ملائکه و روح به سوی خداوند در یک روز بلند تبیین میشود.
نماد چیست
در تفسیر و عرفان اسلامی، ذوالمعارج نماد عظمت و رفعت مقام الهی، سیر تکاملی و صعود روحی بندگان به سوی کمال مطلق، و همچنین نشاندهنده ساختار نظاممند و سلسلهمراتب عالم ملکوت است.
جمعبندی و توضیح کامل ذوالمعارج
واژه «ذوالمعارج» از ترکیب دو بخش «ذو» (صاحب و دارنده) و «معارج» (جمع مَعرَج به معنای نردبان، پله و راه صعود) تشکیل شده است. این اصطلاح قرآنی که ریشه در پدیده عروج و بالا رفتن دارد، به عنوان یکی از اوصاف و صفات الهی شناخته میشود و به ذات باریتعالی اشاره دارد که دارنده تمام مراتب قرب، تعالی و درجات رفیع هستی است.
این کلمه تنها یکبار در آیه سوم سوره مبارکه معارج ذکر شده و در بافت دینی به این حقیقت اشاره میکند که تمام اعمال صالح، ارواح پاک و فرشتگان مقرب در نظام سلسلهمراتبی عالم برای رسیدن به پیشگاه الهی از این مراتب و راههای صعود بالا میروند. در حقیقت، ذوالمعارج بیانی تمثیلی و عرفانی از عظمت و رفعت مقام پروردگار و منتهای سیر تکاملی خلقت است.