یعنی چه
خداپرست به فردی اطلاق میشود که به وجود پروردگار معتقد بوده و به عبادت او میپردازد. این واژه در برابر اصطلاحاتی مانند مادیگرا، دهری یا بیخدا قرار میگیرد و نشاندهنده ایمان، دینداری و خداباوری فرد در زندگی است.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه به صورت «خُداپَرَست» است که از دو بخش «خُدا» (با ضمه خ) و «پَرَست» (با فتح پ و ر) تشکیل شده است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، در پاسخ به راهنمای «عبادتکننده خدا» یا «دیندار»، واژه ۷ حرفی «خداپرست» به کار میرود. همچنین واژههای موحد (۴ حرفی) و یکتاپرست (۹ حرفی) از گزینههای جایگزین رایج هستند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای اشاره به فرد خداپرست و خداباور از اصطلاح علمی و فلسفی Theist استفاده میشود. اگر تاکید بر پرستش خدای یگانه باشد Monotheist و در بافتهای مذهبی و وصفی کلمات Godly یا Pious به کار میروند.
به عربی
در زبان عربی اصطلاح «موحد» دقیقترین معادل برای اشاره به یکتاپرستی و خداپرستی خالص است. همچنین ترکیب «مؤمن بالله» برای توصیف فردی که به خدا ایمان دارد در متون دینی و عامه استفاده میشود.
در قرآن
عین واژه فارسی «خداپرست» در متن عربی قرآن وجود ندارد؛ اما مفهوم توحید و عبادت خدا اساس قرآن است. واژههایی مانند «عابِد» (مانند آیه ۱۰۶ سوره انبیاء) که توسط مترجمان به خداپرست ترجمه شده، و واژه «حَنیف» (به معنی حقگرای خالص) بیانگر این مفهوم هستند. همچنین فرمانهایی مانند «فَاعْبُدُونِ» (پس مرا بپرستید) بر این امر تاکید دارند.
نماد چیست
در فرهنگ عامه نماد رسمی متمایزی برای این واژه ثبت نشده است؛ اما در ادبیات نماد توحید، ایمان و حقیقتجویی است. در متون عرفانی، گاهی گیاه «آفتابگردان» به دلیل چرخش همیشگیاش به سمت منبع نور و گرما، به عنوان نمادی از انسان خداپرست و حقپرست یاد میشود که تمام توجهش به سوی پروردگار است.
جمعبندی و توضیح کامل خدا پرست
واژه «خداپرست» یک صفت فاعلی مرکب و اصیل در زبان فارسی است که از ترکیب دو بخش «خدا» (با ریشه پهلوی و اوستایی به معنی سرور) و بن مضارع «پرست» (از مصدر پرستیدن) ساخته شده است. این کلمه به معنای کسی است که به پروردگار یکتا ایمان راسخ دارد و تمام امور جهان را متکی به ذات پاک او میداند. در قلمرو واژگان فارسی، مترادفهای معروفی چون موحد، یکتاپرست، یزدانپرست و خداباور برای آن ذکر شده و متضادهای آن کلماتی مثل ملحد، خداستیز و ناخداباور هستند.
اگرچه خود این واژه به دلیل فارسی بودن در متن عربی قرآن کریم یافت نمیشود، اما روح و مفهوم اصلی آموزههای قرآنی بر پایه خداپرستی و توحید بنا شده است. در ترجمههای معتبر قرآنی، عباراتی نظیر «عابِد» و «حنیف» که به توصیف بندگان مخلص و یکتاپرست میپردازند، به خداپرست تعبیر شدهاند. این واژه بار معنایی بسیار مثبت، اخلاقی و معنوی دارد و در ادبیات فارسی نمادی از تسلیم در برابر حق، وارستگی و پایبندی به اصول اخلاقی و الهی به شمار میرود.