یعنی چه
«صاحب الرفاده» به کسی گفته میشد که منصب رفادت را بر عهده داشت. در دوران جاهلیت و صدر اسلام، این فرد مسئول جمعآوری کمکها و تهیه غذا، گندم و مویز برای پذیرایی از زائران بیبضاعت و حاجیان مکه بود.
تلفظ
این ترکیب وصفی-اضافی در زبان عربی به صورت «صاحب الرِّفادَة» با کسره روی حرف «راء» تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ این اصطلاح تاریخی ۱۱ حرفی، خودِ عبارت «صاحب الرفاده» یا معادلهای کوتاهتر آن مانند «رفادت دار» است.
به انگلیسی
در متون انگلیسی و تاریخ اسلام، این عنوان به مسئولیت میزبانی و اطعام زائران مکه پیش از اسلام اشاره دارد.
به عربی
این اصطلاح کاملاً عربی است و ریشه در ساختار تشکیلاتی قبیله قریش در مکه دارد.
به فارسی
در زبان فارسی این اصطلاح تاریخی به عنوان «رفادتدار» یا «مسئول پذیرایی و میزبانی از حاجیان» برگردان و شناخته میشود.
در قرآن
عبارت «صاحب الرفاده» در متن قرآن وجود ندارد؛ اما در آیه ۱۹ سوره توبه به مناصب همردیف آن در مکه مانند «سقایت» (آب دادن به حاجیان) و «عمارت مسجد الحرام» اشاره شده است.
نماد چیست
این عنوان تاریخی نمادی از کرم، بخشندگی و تعهد جامعه مکه برای رفاه و اطعام مسافران و زائران کمبضاعت خانه خدا به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل صاحب الرفاده
«صاحب الرفاده» یک عنوان و منصب مهم اداری-اجتماعی در شبهجزیره عربستان و مشخصاً در میان قبیله قریش پیش از ظهور اسلام بود. واژه «رفاده» در لغت به معنای یاری، بخشش و پشتیبانی است و در اصطلاح مکه، به مالی گفته میشد که قریش برای خرید غذا و اطعام زائران بیبضاعت جمعآوری میکردند. فرد عهدهدار این منصب، مسئولیت مستقیم مدیریت این بودجه و اطعام حاجیان را بر عهده داشت.
این منصب نخستین بار توسط قصّی بن کِلاب (جد بزرگ پیامبر اسلام) پایهگذاری شد تا آبروی مکه در پذیرایی از زائران حفظ شود. بعدها این وظیفه در کنار منصب «سقایت» (آبرسانی به حاجیان) دستبهدست چرخید و بزرگان سرشناسی مانند هاشم بن عبدمناف نیز عهدهدار آن شدند.
اگرچه اصطلاح صاحب الرفاده در متن قرآن ذکر نشده است، اما تاریخچه آن کاملاً با بافت فرهنگی و جغرافیایی صدر اسلام گره خورده و آثاری از وظایف مشابه آن در آیات مربوط به مناصب مکه دیده میشود. امروزه این واژه یادآور سنتهای کهن مهماننوازی جمعی در تاریخ عرب است.