زنگار گرفته یعنی چه؟

جمع‌بندی و توضیح کامل زنگار گرفته

ترکیب وصفی «زنگار گرفته» در اصل صفت برای اشیاء و فلزاتی (به ویژه مس و آهن) است که در مجاورت هوا و رطوبت دچار اکسیداسیون شده و لایه‌ای از رسوب کدر و تیره روی آن‌ها نشسته و جلا و شفافیت اولیه خود را از دست داده‌اند. واژه زنگار ریشه در پارسی میانه دارد و از ترکیب «زنگ» به همراه پسوند «آر» ساخته شده است.

این واژه در ادبیات فارسی و فرهنگ عرفانی، کاربرد کنایی بسیار عمیقی دارد. شاعران بزرگی چون سعدی و حافظ از «دل یا آینه زنگار گرفته» برای توصیف روحی استفاده کرده‌اند که به دلیل دلبستگی‌های مادی، غفلت و گناه، تیره شده و دیگر توانایی انعکاس انوار حقیقت و معرفت را ندارد. در فرهنگ قرآنی نیز اگرچه خود کلمه به کار نرفته، اما مفهوم دقیق آن با واژه «رانَ» (زنگار بر دل نشستن) تبیین شده است.