یعنی چه
این اصطلاح عامیانه و کنایی برای توصیف افراد بسیار مغرور، از خودراضی و متکبر به کار میرود؛ کسانی که با وجود نداشتن برتری خاصی، مدام به دیگران فخر میفروشند، ناز و افاده میآیند و رفتار آزاردهندهای دارند.
تلفظ
تلفظ روان این عبارت کنایی به صورت «از دَماغِ فیل اُفتادَن» است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، این عبارت دقیقاً ۱۵ حرف دارد و به عنوان کنایه از انسان مغرور و خودخواه پرسیده میشود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی از اصطلاحات عامیانهای که مفهوم بالا گرفتن بینی یا فخرفروشی طاووسوار را دارند برای این معنا استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی معادل دقیق ضربالمثلی ندارد، اما اصطلاح «شامخ الأنف» از نظر تصویرسازی بسیار به آن نزدیک است.
به ترکی
در زبان ترکی استانبولی نیز کنایهای کاملاً مشابه با محتوای بالا قرار گرفتن بینی برای افراد افادهای استفاده میشود.
نماد چیست
فیل حیوان عظیمالجثهای است و دماغ (خرطوم) او مظهر خروج کنایی چیزی کوچک است؛ این ترکیب نماد این است که شخص فکر میکند از منشأ بسیار بزرگی هبوط کرده و به خاطر این برتری کاذب، به دیگران فخر میفروشد، در حالی که درونش خالی است.
جمعبندی و توضیح کامل از دماغ فیل افتادن
عبارت کنایی و ضربالمثل «از دماغ فیل افتادن» یکی از اصطلاحات اصیل و پرکاربرد در فرهنگ عامه زبان فارسی است. این اصطلاح برای توصیف افرادی به کار میرود که دچار غرور افراطی، عجب و خودبرتربینی هستند و رفتاری سرشار از ناز، افاده و فخرفروشیِ بیدلیل دارند.
ریشه تاریخی و عامیانه این مَثَل به قصههای اساطیری دوران کشتی حضرت نوح (ع) بازمیگردد؛ جایی که بر اساس روایات افسانهای، حیوان عظیمی مثل فیل عطسه میکند و موجودی کوچک از خرطوم او خارج میشود که با وجود منشأ خود، شروع به فخرفروشی میکند. این تصویرسازی کنایه از این است که فردِ مغرور تصور میکند از جایگاه بسیار والایی سقوط کرده است.
این اصطلاح در فرهنگهای دیگر نیز معادلهای تصویری نزدیکی دارد؛ به طوری که در زبانهای انگلیسی و ترکی نیز بالا نگه داشتن بینی یا باد به غبغب انداختن طاووسوار، نمادی برای رساندن همین مفهوم خودخواهی و کبر به شمار میرود.