یعنی چه
عبارت از فرآیند سخن گفتن، تولید واژگان و جملاتی است که برای انتقال اندیشه و ارتباط میان انسانها به کار میرود و بر شنونده اثر میگذارد.
تلفظ
واژهٔ گفتار با ضمهٔ گاف و سکون فاء و واژهٔ کلام با فتح کاف تلفظ میشود. واو عطف در میان آنها معمولاً به صورت ساکن یا با ضمهٔ خفیف خوانده میشود.
در جدول
این عبارت در جدولهای متقاطع دقیقاً ۱۰ حرف دارد و پاسخهای هممعنای آن معمولاً سخن، بیان یا نطق است.
به انگلیسی
واژه Speech برای توانایی سخن گفتن، Discourse برای گفتمان و متون رسمی، و Word برای تکواژهها به کار میرود.
به عربی
واژه کلام خود ریشه عربی دارد. در زبان عربی از القول و الحدیث نیز برای رساندن این مفهوم استفاده میشود.
به فارسی
معادلهای اصیل فارسی این ترکیب، واژگانی چون «سخن»، «گفته» و «گویش» هستند که از ریشه پارسی میانه و پهلوی (Goftār) مشتق شدهاند.
در قرآن
واژه «کلام» مستقیم ۳ بار در قرآن برای سخن خدا آمده است (مثل کلام الله). مشتقات دیگر ریشه کلم بیش از ۷۰ بار تکرار شدهاند. مفهوم گفتار نیز با واژه «قول» بیان شده است.
جمعبندی و توضیح کامل گفتار و کلام
ترکیب «گفتار و کلام» از دو واژه هممعنی تشکیل شده است؛ «گفتار» ریشهای کاملاً فارسی و دیرینه دارد که از مصدر گفتن برآمده و بیشتر به جنبه رفتاری و فرآیند بیان اندیشه اشاره میکند. در مقابل، «کلام» واژهای با ریشه عربی است که از نظر لغوی به معنای اثرگذاری بوده و در کاربردهای رسمی، منطقی و دینی (مانند کلامالله و علم کلام) جایگاه ویژهای دارد.
این دو واژه در کنار هم مترادفهایی چون سخن، نطق و بیان را میسازند و نماد فصاحت، ارتباط انسانی و تجلی افکار درون هستند. در متون اخلاقی و ادبی، این مفهوم معمولاً در تقابل با «کردار» یا «نوشتار» قرار میگیرد تا مرز میان سخن گفتن و عمل کردن یا ثبت کردن مشخص شود.