معنی
در لغت به معنای بازگشت، برگشتن یا یک بار بازگشتن است. در اصطلاح کلامی (بهویژه تشیع)، به زنده شدن و بازگشت گروهی از مؤمنان خالص و کافران متمرد به دنیا، همزمان با ظهور حضرت مهدی (عج) و پیش از قیامت اشاره دارد. همچنین در فقه به معنی بازگشت مرد طلاقدهنده به سوی همسرش در دوران عده است.
یعنی چه
این کلمه وقتی به کار میرود که شخص، گروه یا حالتی پس از رفتن یا از بین رفتن، دوباره به جایگاه یا وضعیت نخستین خود بازگردد. در گفتمان مذهبی، مظهر امید به پیروزی نهایی حق و برقراری عدالت در همین جهان است.
متضاد
کلماتی که مفهوم رفتن، دور شدن یا ترک کردن را برخلاف بازگشت افاده میکنند.
هم خانواده
این واژهها همگی از ریشه ثلاثی مجرد عربی «ر ج ع» به معنای بازگشتن مشتق شدهاند.
تلفظ
در زبان فارسی معمولاً به صورت رِجعت (با کسره ر) تلفظ میشود، هرچند در اصل عربی به صورت مصدر مَرّه رَجعة (با فتحه ر) نیز به کار میرود.
در جدول
کلمه «رجعت» دقیقاً از ۴ حرف (ر - ج - ع - ت) تشکیل شده و از پاسخهای رایج جدول کلمات متقاطع برای راهنمای «بازگشت» یا «برگشتن» است.
به انگلیسی
برای کاربردهای عمومی از واژه Return و برای مفاهیم اعتقادی مذهبی از معادلسازی یا خود واژه Raj'a استفاده میشود.
به عربی
این واژه اصالتاً عربی است و در این زبان نیز در معانی لغوی و کلامی مشابه به کار میرود.
به فارسی
برگردان و معادلهای اصیل فارسی این کلمه، واژههای «بازگشت» و «برگشتن» هستند.
در قرآن
عین واژه «رجعت» در قرآن نیامده است، اما مشتقات ریشه آن مانند «الرُّجْعىٰ» فراوان است. مفسران شیعه آیاتی مانند آیه ۸۳ سوره نمل («وَيَوْمَ نَحْشُرُ مِنْ كُلِّ أُمَّةٍ فَوْجًا...») را به دلیل اشاره به حشرِ یک گروه خاص (نه همه انسانها)، اشاره به واقعه رجعت در آخرالزمان میدانند.
جمعبندی و توضیح کامل رجعت
واژه رجعت از ریشه عربی «رجع» به معنی بازگشتن است که در زبان فارسی کاربرد گستردهای یافته است. این کلمه در لغت به هرگونه برگشت به حالت یا مکان قبلی اطلاق میشود و در فقه نیز معنای خاص خود را در باب طلاق دارد.
در حوزه اندیشه و کلام اسلامی، بهویژه مذهب تشیع، رجعت یک دکترین اعتقادی مهم به شمار میرود. بر اساس این باور، در آخرالزمان و همزمان با ظهور حضرت مهدی (عج)، گروهی از مؤمنان خالص برای دیدن پیروزی حق و گروهی از کافران و ستمگران تاریخ برای چشیدن کیفر دنیوی، پیش از قیامت به این جهان بازمیگردند.
اگرچه خود این لفظ با این املا در قرآن کریم ذکر نشده، اما مشتقات ریشهای آن فراوان است و مفسران با استناد به تأویلات و بطون آیاتی خاص، وقوع این پدیده را به عنوان نمادی از عدالت نهایی الهی تبیین میکنند.