یعنی چه
واژه عاذر اسم فاعل از ریشه عذر است. این کلمه به کسی اشاره دارد که در مقام پوزشخواهی برمیآید یا عذر و بهانه فرد دیگری را قبول و او را معاف میکند. در متون طب سنتی قدیم، این واژه به عنوان اصطلاحی برای رگ خون استحاضه نیز به کار رفته است.
تلفظ
این واژه به فتح عین، سکون الف، کسر ذال و سلب حرکت راء (عاذِر) تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع کلماتی مانند پوزشخواه یا عذرآورنده به عنوان راهنما آمده و پاسخ آن واژه ۴ حرفی «عاذر» است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی با توجه به سیاق متن، عباراتی که مفهوم پوزشخواهی یا عفو کننده را برسانند به عنوان معادل به کار میروند.
به عربی
این کلمه اصالتاً عربی است و در معاجم لغوی عرب به معنای پذیرنده عذر یا آورنده بهانه ذکر شده است.
به فارسی
معادلهای دقیق و روان این واژه در زبان فارسی کلماتی همچون پوزشطلب، معذرتخواه و پذیرنده بهانه هستند.
نماد چیست
عاذر در ادبیات اخلاقی بار معنایی مثبتی دارد و نماد گذشت، نرمش در قضاوت و رفع سرزنش است. همچنین در برخی متون کهن به دلیل شباهت و آمیختگی با نام «عازر» (ایلعازر که به معجزه مسیح زنده شد)، به مجاز نمادی از نوزایی و زنده شدن پس از مرگ به شمار رفته است.
جمعبندی و توضیح کامل عاذر
واژه «عاذر» کلمهای ۴ حرفی با ریشه عربی (ع-ذ-ر) است که در زبان فارسی کاربرد روزمره زیادی ندارد و بیشتر در متون کهن، لغتنامههای قدیمی نظیر دهخدا و ادبیات دینی به چشم میخورد. معنی اصلی این واژه عذرخواه، پوزشطلب یا کسی است که عذر دیگران را میپذیرد. همچنین در نقطه مقابل کلماتی مثل «عاذل» به معنی ملامتکننده قرار میگیرد.
خود این کلمه به صورت مستقیم در متن قرآن نیامده است، اما همخانوادههای سرشناس آن مثل معذور، معذرت و اعتذار کاربرد بالایی در ادبیات اسلامی و فارسی دارند. شناخت این کلمه بیشتر در حل جدولهای کلمات متقاطع و درک اصطلاحات ادبی و طب سنتی کهن کاربرد دارد.