یعنی چه
در متون کهن و لغتنامههای معتبر فارسی مانند دهخدا و معین، حمدونه به عنوان نامی برای میمون یا بوزینه ثبت شده است. همچنین در تاریخ به عنوان اسم خاص برای زنان (مانند دختر هارونالرشید) نیز کاربرد داشته است.
تلفظ
این واژه در زبان فارسی با فتح حاء و سکون میم به صورت حَمدونه تلفظ میشود.
در جدول
در سوالات طراحان جدول، این واژه معمولاً به عنوان معادل ۶ حرفی برای میمون و بوزینه یا یکی از حیوانات دوازدهگانه تقویم ایغوری کاربرد دارد.
به انگلیسی
با توجه به معنای اصلی واژه، معادلهای دقیق آن در زبان انگلیسی شامل Monkey و Ape هستند.
به عربی
در زبان عربی معادل اصلی حیوان میمون «قرد» است. واژه حمدونة در عربی بیشتر به عنوان اسم خاص مؤنث کاربرد دارد که به عنوان مجاز یا ریشه اقتباسی وارد فارسی شده است.
به فارسی
معادلهای دقیق و روان این واژه در زبان فارسی متداول شامل بوزینه، کپی، عنتر و در متون بسیار کهن واژه «چز» است.
در قرآن
عین واژهٔ «حمدونه» در متن قرآن کریم وجود ندارد؛ با این حال، ریشه لغوی آن (حمد) فراوان ذکر شده است. همچنین قرآن برای اشاره به سرگذشت اصحاب سبت و مسخ آنها به میمون، از واژه «قِرَدَة» (جمع قِرد) مثلاً در آیه ۶۵ سوره بقره استفاده کرده است.
نماد چیست
در ادبیات کلاسیک و فرهنگ عامه، حمدونه (میمون) نمادی از رفتار بدون فکر و تقلیدی، زشتی ظاهر، و در عین حال شیطنت، ناپختگی و بازیگوشی به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل حمدونه
واژهٔ «حمدونه» در لغتنامههای شاخص فارسی نظیر دهخدا، معین و عمید به طور دقیق به معنای میمون و بوزینه تعریف شده است. این کلمه ریشه در زبان عربی دارد که در آنجا افزون بر کاربرد کنایهای برای این حیوان، به عنوان اسم خاص مؤنث (مانند حمدونه دختر هارونالرشید) نیز شناخته میشود. لازم به ذکر است که برخی منابع غیرمعتبر و ابزارهای هوش مصنوعی به اشتباه این واژه را «انار ترش» معنا کردهاند که کاملاً نادرست و فاقد مستندات لغوی است.
در ادبیات کهن فارسی، این واژه در اشعار به عنوان یکی از حیوانات دوازدهگانه تقویم ترکی/ایغوری (سال میمون) به کار رفته است. حمدونه از نظر ساختار کلمهای واژهای ۶ حرفی و بسیط در معنای حیوانی خود است که در حل جدولهای کلمات متقاطع کاربرد زیادی دارد و در لایههای نمادین فرهنگ کلاسیک، مظهر تقلید بیخردانه و بازیگوشی تلقی میشود.