یعنی چه
شرع مقدس در اصطلاح فقهی و عمومی به مجموعه قوانین، احکام و تکالیف دینی اسلام گفته میشود که از سوی خداوند متعال برای هدایت و سعادت انسانها وضع شده است. واژه شرع در لغت به معنای راه آشکار و روشن (مانند راهی که به آبشخور ختم میشود) است که به صورت استعاره برای دین و احکام الهی به کار میرود.
تلفظ
این ترکیب از دو واژه عربی تشکیل شده است: «شَرع» با سکون راء و عطف به کلمه بعدی، و «مُقَدَّس» با ضمه میم، فتح قاف و دال مشدد مکتوب و تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ عبارت «شرع مقدس» دقیقاً دارای ۷ حرف است. همچنین به عنوان راهنما ممکن است با عناوینی چون شریعت، قوانین اسلام یا احکام الهی از آن یاد شود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای اشاره به این مفهوم فقهی و اسلامی از اصطلاحات Islamic Law (حقوق اسلامی)، Sharia (شریعت) و Divine Law (قانون الهی) استفاده میشود.
به عربی
در متون فقهی و اصطلاحات عربی، عیناً از تعابیری همچون الشَّرع المقدّس یا الشریعة الإسلامیة برای توصیف احکام دین استفاده میگردد.
به فارسی
معادلها و واژههای جایگزین فارسی این ترکیب شامل کلماتی چون آیین الهی، دین، قانون اسلام، مذهب، مَنهج و راه روشن دینی هستند. واژههای همخانواده آن از ریشه عربی (ش ر ع) شامل تشریع، شارع، مشروع، مشروعیت و شریعت است.
در قرآن
خودِ ترکیب صفت و موصوفی «شرع مقدس» در متن قرآن نیامده است، اما ریشه و مشتقات آن بارها به کار رفته است؛ از جمله فعل «شَرَعَ» در آیه ۱۳ سوره شوری: «شَرَعَ لَكُمْ مِنَ الدِّينِ مَا وَصَّىٰ بِهِ نُوحًا» (از احکام دین، آنچه را که به نوح سفارش کرده بود، برای شما تشریع کرد) و کلمه «شریعت» در آیه ۱۸ سوره جاثیه: «ثُمَّ جَعَلْنَاكَ عَلَىٰ شَرِيعَةٍ مِنَ الْأَمْرِ فَاتَّبِعْهَا».
نماد چیست
برای مفهوم انتزاعی شرع، نماد مادی یا فیزیکی اختصاصی و رسمی در تاریخ اسلام تعریف نشده است. با این حال، در ادبیات اسلامی و هنرهای تجسمی معمولاً با مظاهری مانند مصحف شریف (قرآن) به عنوان منبع احکام و ترازو به نشانه عدل و قسط تداعی میشود.
جمعبندی و توضیح کامل شرع مقدس
اصطلاح «شرع مقدس» در فرهنگ اسلامی و متون فقهی حقوقی به کلّیت قوانین، تکالیف و احکامی اشاره دارد که از سوی پروردگار و از طریق وحی برای ساماندهی زندگی مادی و معنوی بشر نازل شده است. کلمه شرع در اصل لغت، بازکننده مسیر و راهی است که انسان را به آبشخور و مایه حیات میرساند، و استفاده از آن برای دین به این معناست که عمل به احکام الهی، مایه حیات واقعی و حقیقی روح انسان است.
واژه مقدس نیز برای تکریم، تعظیم و انتساب مستقیم این احکام به ذات پاک باریتعالی به آن افزوده شده تا تمایز آشکار آن با قوانین عرفی و ساخته دست بشر مشخص شود. اگرچه خود این ترکیبِ دو کلمهای در قرآن ذکر نشده، اما اصل مفهوم تشریع و قوانین دینی در آیات متعددی با واژههایی همچون شرعه و شریعت مورد تأکید قرار گرفته است.
در مجموع، شرع مقدس در نگاه دینداران به عنوان جامعترین برنامه هدایت شناخته میشود که تمامی ابعاد فردی، اجتماعی، اخلاقی و قضایی جامعه اسلامی را پوشش میدهد و هدف اصلی آن برپایی عدالت، نظم و دستیابی به کمال انسانی است.