یعنی چه
این واژه در لغت به معنای کسی یا چیزی است که دو دستمال دارد. در فرهنگ عامه به نوعی رقص آیینی (مانند رقص لری و کردی) اشاره دارد و در اصطلاح کنایی، به معنای نفاق، تزویر و بازی در هر دو جبهه مخالف است.
تنزّه
تلفظ صحیح این واژه به صورت «دو دستماله» (do-dast-mā-le) است که از ترکیب عدد دو، اسم دستمال و پسوند نسبت ساخته شده است.
در جدول
در جدولهای متقاطع معمولاً به عنوان نشانه رقصهای محلی نواحی غرب ایران یا به عنوان کنایه از فرد منافق و دورو کاربرد دارد.
به انگلیسی
با توجه به زمینه متن، برای اشاره به رقص آیینی از معادل توصیفی و برای مفاهیم اصطلاحی و تزویر از اصطلاحات مربوط به بازی دوجانبه استفاده میشود.
به فارسی
مترادفات فارسی این واژه در وجه کنایی شامل دورو، منافق، دوپا و تزویرکار است؛ در وجه اصالت فرهنگی با واژههایی چون دستمالبازی و رقص چوپی همپوشانی دارد.
در قرآن
واژه «دودستماله» یک ترکیب کاملاً فارسی و عامیانه است؛ بنابراین هیچ ریشه، معادل مستقیم یا کاربردی در آیات قرآن کریم ندارد.
نماد چیست
در بعد عینی و فرهنگی، این واژه نماد شادی، همبستگی و پایکوبی در فرهنگهای لری، کردی و بختیاری است. اما در ادبیات عامیانه و ضربالمثلها، نماد بارز تزویر، ریاکاری و اصطلاحاً با گرگ دنبه خوردن و با چوپان گریه کردن است.
جمعبندی و توضیح کامل دودستماله
واژه «دودستماله» از اصطلاحات جالب و اصیل فرهنگ عامه فارسی است که ساختاری متشکل از «دو + دستمال + ه (پسوند نسبت)» دارد. این کلمه دو وجه معنایی کاملاً متمایز دارد؛ در وجه اول به نوعی رقص آیینی و سنتی در میان اقوام لر، کرد و بختیاری اشاره دارد که رقصنده با حرکت دادن هماهنگ دو دستمال در دست، به پایکوبی میپردازد.
در وجه دوم و کنایی، اصطلاح «دودستماله رقصیدن» در ادبیات گفتاری به معنای نفاق، تزویر و نان را به نرخ روز خوردن است. این کنایه برای افرادی به کار میرود که تلاش میکنند همزمان رضایت دو جبهه مخالف را جلب کنند و در واقع اصالت و یکرنگی ندارند.