یعنی چه
خونبها در لغت و اصطلاح حقوقی، مال، پول یا تاوانی است که به سبب کشتن یک انسان یا وارد آوردن نقص عضو، به بازماندگان مقتول (اولیای دم) یا شخص صدمهدیده پرداخت میشود تا مایه گذشت از قصاص و جبران خسارت گردد.
تلفظ
این واژه به صورت «خونْبَها» تلفظ میشود که از ترکیب دو بخش «خون» (ساکن در نون) و «بَها» (با فتح باء به معنی قیمت و ارزش) ساخته شده است.
در جدول
در کلمات متقاطع، پاسخ طراحان برای واژه خونبها معمولاً خود کلمه «خونبها» (۶ حرف) یا معادل فقهی آن یعنی «دیه» (۳ حرف) است.
به عربی
معادل اصلی و رسمی خونبها در زبان عربی و متون فقه اسلامی، واژه «الدِّيَة» (جمع آن: دِیات) است.
به فارسی
در زبان فارسی اصیل و فرهنگهای لغت، برای این واژه مرکب معادلهایی چون تاوانِ خون، عوضِ خون، پاداشِ خون و غرامت قتل ذکر شده است.
در قرآن
عین واژه فارسی «خونبها» در قرآن کریم وجود ندارد؛ اما مفهوم و حکم حقوقی آن تحت عنوان عربی «دِیَة» در آیه ۹۲ سوره نساء صراحتاً برای جبران قتل خطایی مطرح شده است.
نماد چیست
در فرهنگ عامه و ادبیات، خونبها نماد فصل خصومت، آشتی، پایان دادن به چرخه انتقامجوییهای قبیلهای و پاسداشت حقوقی جان انسان است.
جمعبندی و توضیح کامل خونبها
واژه «خونبها» یک ترکیب اصیل فارسی مشتق از دو جزء «خون» و «بها» است که در نظام حقوقی و فقهی با مفهوم «دیه» همپوشانی کامل دارد. این واژه نشاندهنده سازوکاری سنتی و قانونی برای جبران خسارت مادی و معنوی وارده به یک خانواده بر اثر قتل یا آسیب بدنی است.
هدف اصلی از تشریع و اجرای حکم خونبها در جوامع، جلوگیری از تسلسل قتل و انتقامجوییهای شخصی و عشیرهای است. این نهاد حقوقی با جایگزین کردن جریمه مالی به جای مجازات بدنی، بستر مناسبی را برای عفو، صلح و بازگشت آرامش به جامعه فراهم میسازد.