معنی قهری چیست؟ مترادف آن

جمع‌بندی و توضیح کامل قهری

واژهٔ «قهری» صفت نسبی ساخته شده از ریشهٔ عربی «قهر» است، اما برخلاف تصور عامیانه که آن را با قهر کردن و سرسنگین شدن مرتبط می‌دانند، در زبان معیار و متون رسمی به معنای «اجبار، جبر و امر غیرارادی» به کار می‌رود. این کلمه نشان‌دهندهٔ هر نوع وضعیت، مالکیت یا اتفاقی است که خارج از کنترل، خواست و اختیار انسان رخ می‌دهد و فرد ملزم به تبعیت از آن است.

این اصطلاح کاربرد بسیار گسترده‌ای در فقه، حقوق و فلسفه دارد. برای نمونه در مباحث حقوقی، «ولایت قهری» به اقتدار قانونی و ناخواسته‌ای اشاره دارد که به صورت خودکار بر عهدهٔ پدر و جد پدری قرار می‌گیرد. همچنین اصطلاح معروف «قوهٔ قهریه» یا همان فورس ماژور، به حوادث طبیعی و ناگهانی مانند سیل و زلزله اشاره می‌کند که مهار آن‌ها از عهدهٔ بشر خارج است.

در حوزهٔ معرفت‌شناسی و فلسفه نیز این کلمه در مقابل واژه‌هایی چون اختیاری و ارادی قرار گرفته و به مفهوم ضرورت و جبر دلالت دارد. ریشهٔ اصلی این کلمه در قرآن کریم در قالب صفات الهی همچون «القاهر» و «القهار» تجلی یافته است که به قدرت مطلقه و غلبهٔ تخلف‌ناپذیر خداوند بر تمامی امور جهان اشاره می‌کند.