یعنی چه
نقطویه نام یک فرقه و جنبش مذهبی-سیاسیِ ایرانی است که در اواخر قرن هشتم هجری توسط محمود پسیخانی بنیانگذاری شد. پیروان این مکتب عقاید ویژهای دربارهٔ آفرینش داشتند و خاک را که منشأ همهچیز میدانستند، «نقطه» مینامیدند.
تلفظ
این واژه به صورت نُقْطَوّیه تلفظ میشود که از واژهٔ نقطه به همراه پسوند نسبی ساخته شده است.
در جدول
در پاسخ به سوالات جدولهای متقاطع، نام این فرقه ۶ حرف دارد. از نامهای دیگر آن میتوان به واحدیه و پسیخانیان اشاره کرد.
به انگلیسی
در متون انگلیسی و آکادمیک غربی برای اشاره به این فرقه از این اصطلاحات استفاده میشود.
به عربی
در منابع تاریخ اسلام و ملل و نحل عربی، این جریان با نام النقطویه شناخته میشود.
به فارسی
معادلهای فارسی یا نامهای دیگری که در زبان فارسی برای این گروه به کار رفته شامل نقطویان، اهل نقطه، واحدیه و پسیخانیان است.
در قرآن
واژهٔ نقطویه یک اصطلاح تاریخشناسی و فرقهای مربوط به قرن هشتم هجری است و قرنها پس از نزول قرآن پدید آمده است؛ خود کلمه «نقطه» نیز در متن قرآن به کار نرفته است.
نماد چیست
در اندیشه نقطویه، «نقطه» یا همان «خاک» نماد آغاز و بنیاد تمام هستی است. همچنین عدد ۱۹ (معادل ابجد کلمه واحد) و ترکیب نقطهها در مکاتبات، از نمادهای اصلی این جریان فکری بود.
جمعبندی و توضیح کامل نقطویه
نقطویه یک فرقه و جنبش مذهبی-سیاسیِ ایرانی است که در اواخر قرن هشتم هجری (حدود سال ۸۰۰ قمری) توسط «محمود پسیخانی گیلانی» بنیانگذاری شد. این جریان فکری که در ابتدا از مکتب حروفیه منشعب شده بود، ساختار فلسفی خود را بر پایهٔ مفهوم «نقطه» بنا کرد. پیروان این مکتب اعتقاد داشتند که آفرینش و پیدایش همه چیز از خاک است و به همین دلیل خاک را «نقطه» آغازین هستی مینامیدند.
این فرقه علاوه بر جنبههای مذهبی و فلسفی، ابعاد سیاسی پررنگی نیز داشت. نقطویان بر این باور بودند که با پایان یافتن هزاره اول هجری، دوران شریعت اسلام منسوخ شده و دورانی جدید با محوریت فرهنگ ایرانی آغاز خواهد شد. همین دیدگاه ایدیولوژیک و ساختار رمزی آنها باعث شد که در دوره صفویه، بهویژه توسط شاه عباس اول، به شدت سرکوب و قتلعام شوند؛ پس از آن، پیروان باقیماندهٔ این جریان به شبهقاره هند پناه بردند.