یعنی چه
این عبارت در زبان عامیانه و محاورهای فارسی به عنوان کنایه و طنز برای توصیف افراد بیش از حد تیز، هوشیار و همهفنحریف به کار میرود که به سرعت از پس هر کاری برمیآیند. گاهی نیز به افراد بیقرار که انگار روی آتش تفت داده شدهاند اشاره دارد.
تنز
تلفظ این اصطلاح عامیانه به صورت مَثَلِ جِنِّ بو دادِه (masale jenne boo dadeh) است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، این عبارت ۱۱ حرفی به عنوان پاسخ کنایهآمیز برای افراد بسیار فرز، شیطان و ناقلا استفاده میشود.
به انگلیسی
معادلهای اصطلاحی در انگلیسی به ویژگی تیز بودن، زرنگی مفرط و رندی اشاره دارند.
به عربی
در زبان عربی عامیانه و اصطلاحی، برای توصیف چنین فردی از واژههایی استفاده میشود که زرنگی مفرط را میرسانند.
به ترکی
در زبان ترکی نیز مانند فارسی از وجه شبه «جن» برای رساندن مفهوم هوشیاری، فرزی و سرعت بالا استفاده میشود.
به فارسی
واژههای جایگزین و هممعنی این اصطلاح در فارسی شامل کلماتی چون فرز، چابک، زرنگ، رند، تیز و پرجنبوجوش هستند.
جمعبندی و توضیح کامل مثل جن بو داده
عبارت «مثل جن بو داده» یک اصطلاح و کنایه کاملاً عامیانه، محاورهای و طنزآمیز در زبان فارسی است که در فرهنگهای لغت کلاسیک و رسمی مانند دهخدا یا معین ثبت نشده است. وجه تسمیه و ریشه ساختاری آن به باورهای عامیانه قدیمی بازمیگردد؛ از آنجا که در فرهنگ عامه، جن موجودی بسیار سریع، نادیدنی و پرتحرک فرض میشده، افزودن صفت «بو داده» (به معنی برشتهشده و حرارتدیده) چاشنی طنز و اغراق را به آن اضافه کرده است تا نشاندهنده موجودی باشد که از شدت فرزی انگار روی آتش تفت داده شده و لحظهای آرام و قرار ندارد.
این تعبیر امروزه بیشتر برای توصیف تحسینآمیز یا گاهی مایه طنز و دشنام خفیف خطاب به کودکان یا افرادی به کار میرود که بیش از حد تیز، زبل، همهفنحریف و پرانرژی هستند. در ساختار جدولهای کلمات متقاطع نیز این عبارت دقیقاً ۱۱ حرف دارد و به عنوان یک پاسخ کنایهای شناخته میشود.