یعنی چه
نکوهشگر صفت فاعلی مرکب از «نکوهش + گر» است و به فردی اطلاق میشود که به توبیخ، ملامت، عیبجویی یا نقد منفی دیگران میپردازد و رفتار یا گفتار کسی را ناپسند میشمارد.
تلفظ
تلفظ دقیق این واژه با کسره روی حرف نون و هاء بهصورت [نِ کُ وِ هِشْ گَ رْ] در فارسی معیار تلفظ میشود.
در جدول
در حل جدول کلمات متقاطع، واژه «نکوهشگر» به عنوان پاسخ ۷ حرفی برای راهنماهای «سرزنشکننده» یا «ملامتکننده» کاربرد دارد.
به انگلیسی
بسته به لحن و سیاق متن، میتوان از واژههای متفاوتی در انگلیسی استفاده کرد؛ برای بار معنایی عمومی از Blamer و برای نقد ساختاری یا تند از Critic استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی رایجترین واژه برای این مفهوم «لائم» (از ریشه لوم) و برای ملامتهای شدیدتر «موبّخ» است.
به فارسی
مترادفهای اصیل و رایج این واژه در زبان فارسی شامل سرزنشگر، ملامتگر، خردهگیر و توبیخکننده است؛ در مقابل، واژههایی چون ستایشگر، ستاینده و آفرینگو متضادهای آن به شمار میروند.
در قرآن
خود واژه فارسی «نکوهشگر» در قرآن نیست، اما مفاهیم معادل آن از ریشه «لوم» آمده است؛ مانند «وَلَا يَخَافُونَ لَوْمَةَ لَائِمٍ» (از سرزنش هیچ نکوهشگری نمیهراسند) و «النَّفْسِ اللَّوَّامَةِ» که به وجدان بیدار و نکوهشگر انسان اشاره دارد.
جمعبندی و توضیح کامل نکوهشگر
واژه «نکوهشگر» یک صفت فاعلی مشتق-مرکب در زبان فارسی است که از ریشه کهن و پهلوی «نکوهیدن» به معنای ذم و ملامت ساخته شده است. این کلمه به کسی اشاره دارد که با نگاهی نقادانه یا منفی، به سرزنش و عیبجویی از دیگران میپردازد.
در ادبیات اخلاقی و عرفانی فارسی، نکوهشگر واجد دو بعد ساختاری است؛ در وجه بیرونی معمولاً نماد حاسدان یا مصلحتاندیشانی است که رهروان راه حق را ملامت میکنند، و در وجه درونی نمادی از وجدان بیدار یا همان نفس لوامه است که انسان را پس از خطا مورد نقد قرار میدهد.