معنی
بسته به صیغه و حرکتگذاری، دو معنی دارد: «یَصْدُقُ» به معنی راست میگوید، صادق است و در منطق به معنی انطباق داشتن حکم بر یک مورد است. «یُصَدِّقُ» نیز به معنی تصدیق کردن، باور کردن و صحه گذاشتن بر چیزی است.
یعنی چه
این واژه در متون ادبی، دینی و منطقی به کار میرود؛ در منطق وقتی میگویند حکمی بر چیزی یصدق میکند، یعنی آن حکم بر آن مصداق کاملاً منطبق و صادق است. در حالت دیگر نیز به معنی پذیرش و تأیید حقیقت است.
مترادف
با توجه به ریشه فعل، کلماتی که مفاهیم همراستا با راستگویی، انطباق منطقی و صحه گذاشتن را میرسانند، مترادف آن هستند.
متضاد
واژههایی که مفهوم دروغگویی، رد کردن، عدم انطباق با واقعیت و تکذیب حقیقت را دارند، متضاد این کلمه به شمار میروند.
تلفظ
تلفظ اول به صورت یَصْدُقُ (ثلاثی مجرد) و تلفظ دوم به صورت یُصَدْدِقُ (باب تفعیل) است که هر کدام بار معنایی مشخص خود را دارند.
به عربی
این کلمه خود فعلی مضارع در زبان عربی است که عینا در زبان و ادبیات فارسی وام گرفته شده است.
به فارسی
معادلهای مستقیم فعلی آن در زبان فارسی عباراتی نظیر راست گفتن، تأیید کردن، صادق بودن و انطباق داشتن هستند.
نماد چیست
در نشانهشناسی و ادبیات عرفانی، ریشه این کلمه با نمادهایی چون آینه (به نشانه نمایش دقیق واقعیت) و نور تداعی میشود و در منطق نماد مطابقت تام ذهن با امر واقع است.
جمعبندی و توضیح کامل یصدق
واژه «یصدق» یک فعل مضارع عربی از ریشه ثلاثی مجرد (ص د ق) است که به ادبیات فارسی، متون دینی و بهویژه اصطلاحات منطقی راه یافته است. این کلمه بسته به نوع حرکتگذاری و باب صرفی، دو کاربرد اصلی دارد؛ یکی در معنای راست گفتن و درست بودن (یَصْدُق) و دیگری در معنای تصدیق کردن، صحه گذاشتن و باور داشتن (یُصَدِّق).
در اصطلاح منطقدانان فارسیزبان، تعبیر «یصدق بر...» فراوان به کار میرود که به معنای صدق کردن، صادق بودن و انطباق کامل یک گزاره، حکم یا مفهوم بر یک مصداق خارجی است. ریشه این واژه اصالت، استواری و انطباق با حقیقت را بازگو میکند.