معنی
این عبارت به معنای «پس آیا پندگیرندهای هست؟» یا «آیا کسی هست که متذکر شود و یاد کند؟» است که انسان را به تفکر و بازگشت به مسیر حق دعوت میکند.
یعنی چه
مفهوم این کنایه قرآنی، بیدار کردن وجدانهای غافل و دعوت به تفکر در عاقبت امور و سرنوشت اقوام گذشته است تا انسان پیش از فوت وقت بیدار شود.
تلفظ
تلفظ صحیح این عبارت به صورت فَهَلْ مِنْ مُدَّکِرٍ است. واژه مُدَّکِر در اصل مُذْتَکِر بوده که به دلیل قواعد صرفی عربی به دال مشدد تبدیل شده است.
در جدول
در جدولهای متقاطع کلمات، پاسخ این عبارت قرآنی ۹ حرفی خودِ «فهل من مدکر» یا در صورت تقاضای کلمه خاص، «مدکر» به معنی پندپذیر است.
به عربی
این عبارت خود عیناً از متن قرآن کریم و عربی فصیح است. در زبان عربی معاصر و سادهتر میتوان آن را به صورت «هل من متذکّر؟» بیان کرد.
به فارسی
معادل دقیق و روان فارسی این عبارت، جملات پرسشی نظیر «پس آیا پندگیرندهای هست؟» یا «آیا کسی هست که عبرت بگیرد؟» میباشد.
در قرآن
این عبارت بخشی از آیه مشهور «وَلَقَدْ يَسَّرْنَا الْقُرْآنَ لِلذِّكْرِ فَهَلْ مِنْ مُدَّكِرٍ» است که ۴ بار در سوره قمر (آیات ۱۷، ۲۲، ۳۲ و ۴۰) پس از ذکر سرگذشت اقوام گذشته تکرار شده است.
نماد چیست
این تعبیر در فرهنگ اسلامی و ادبیات فارسی، نماد بارز اتمام حجت، بیدارباش وجدان، هوشیاری و دعوت همیشگی به عبرتگیری از تاریخ قلمداد میشود.
جمعبندی و توضیح کامل فهل من مدکر
عبارت قرآنی «فهل من مدکر» یکی از تکاندهندهترین ترجیعبندهای کلام الهی در سوره قمر است. این عبارت با ریشهای از «ذکر»، پس از بیان سرگذشت درسآموز و عذاب اقوام پیشین تکرار شده تا به انسانها یادآوری کند که مسیر هدایت و پندآموزی همواره باز و هموار است. ساختار صرفی کلمه «مُدَّکِر» نشان از تلاش برای پذیرش تذکر و به یاد سپردن حقایق دارد.
در ادبیات و گفتگوهای عرفی فارسی، این اصطلاح زمانی به کار میرود که حقیقتِ یک ماجرا یا سرانجامِ نادرست یک کار کاملاً واضح و عیان بیان شده باشد و گوینده بخواهد به مخاطب هشدار دهد که اکنون وقتِ بیداری، عاقلانه تصمیم گرفتن و عبرتگیری از گذشته است.