یعنی چه
این عبارت به معنای استفاده هوشمندانه و دلسوزانه از ذکاوت، رندی و تدبیر جهت حل یک مسئله، پیشبرد کار یا چارهگری است که میتواند بسته به بافتار، جنبه مثبت (سیاست و هوشمندی) یا جنبه منفی (نیرنگ و مکر) داشته باشد.
تلفظ
تلفظ این ترکیب فعلی به صورت [zīrakī be kār bordan] است که از اسم مصدر «زیرکی» و فعل مرکب «به کار بردن» تشکیل شده است.
در جدول
این عبارت در جدولهای متقاطع معمولاً با تعداد ۱۳ حرف به عنوان پاسخ قرار میگیرد. طراحان جدول ممکن است از عبارات هممعنی مانند «چارهگری کردن» نیز استفاده کنند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی با توجه به بار معنایی مثبت یا منفی موقعیت، میتوان از ترکیباتی نظیر استفاده از ظرافت (finesse) یا عمل کردن زیرکانه (shrewdly) استفاده کرد.
به عربی
در زبان عربی برای رساندن این مفهوم از واژگانی چون ذکاء، کیاست و دهاء (در جنبههای رندی و مکر مثبت یا منفی) استفاده میشود.
به فارسی
معادلهای اصیل و عبارات جایگزین فارسی آن شامل هوشمندانه عمل کردن، تدبیر کردن، رندی کردن و زرنگی به خرج دادن است.
نماد چیست
در فرهنگ عامه و ادبیات تعلیمی ایران، حیواناتی مانند روباه نماد حیلهگری و مکر پنهان هستند، در حالی که در ادبیات عرفانی، مرغانی مانند هدهد به عنوان نماد تیزبینی، هدایت و زیرکی مثبت شناخته میشوند.
جمعبندی و توضیح کامل زیرکی بکار بردن
عبارت «زیرکی به کار بردن» یک ترکیب فعلی اصیل در زبان فارسی است که ریشه بخش اول آن (زیرک) به زبان پهلوی و فارسی میانه بازمیگردد. این عبارت به طور کلی به معنای بهرهگیری از تواناییهای ذهنی، هوش و ذکاوت برای پیشبرد یک هدف یا حل کردن گرههای زندگی است.
نکته مهم در بررسی این واژه، بار معنایی دوگانه آن در فرهنگ و ادبیات است؛ این مفهوم میتواند در وجه مثبت خود به شکل «تدبیر»، «حکمت» و «کیاست» جلوه کند و در وجه منفی یا خاکستری، به مفاهیمی چون «رندی»، «مکر» یا «حیلهگری» نزدیک شود. در متون تفسیری و اصطلاحات قرآنی نیز عباراتی همچون کید و مکر به جنبههای پنهانی این چارهگری اشاره دارند.