یعنی چه
واژه مُرضِعة یک کلمه وامگرفته از زبان عربی است و به معنای زنی است که به کودکی شیر میدهد؛ چه این کودک فرزند خودش باشد و چه به عنوان دایه به او شیر بسپارد.
تلفظ
این کلمه در زبان عربی و فارسی به صورت مُرضِعَه (Morzi'ah) تلفظ میشود که م دارای ضمه، ض دارای کسره و ع دارای فتحه خفیف یا کسره است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، کلمه پنج حرفی «مرضعه» یا معادلهای آن نظیر دایه و مادر رضاعی به عنوان پاسخ کاربرد دارند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای اشاره به مادری که در حال شیردهی است از Nursing mother و برای مفهوم دایه از Wet nurse استفاده میشود.
به عربی
در عربی واژه مُرضِع به طور عام به زن شیرده گفته میشود، اما مُرضِعة دقیقاً به زنی اشاره دارد که در همان لحظه پستان در دهان کودک دارد.
به فارسی
نزدیکترین و رایجترین برگردانهای این واژه در زبان فارسی کلماتی مانند دایه، زن شیرده و مادر رضاعی هستند.
در قرآن
این واژه در آیه دوم سوره حج به صورت «تَذْهَلُ کُلُّ مُرْضِعَةٍ عَمَّا أَرْضَعَتْ» آمده است؛ یعنی هول قیامت چنان شدید است که مادری که در حال شیر دادن است، نوزادش را فراموش میکند.
نماد چیست
در فرهنگ اسلامی، این واژه از سویی نماد فداکاری و پیوند عمیق مادری (محرمیت رضاعی) است و در بلاغت قرآنی، نماد بالاترین حد وحشت و گسستن پیوندهای طبیعی در زمان بحران محسوب میشود.
جمعبندی و توضیح کامل مرضعة
واژه «مُرضِعة» اسم فاعل مؤنث از ریشه ثلاثی مجرد «ر-ض-ع» (مکیدن شیر) و از باب افعال است. این کلمه در زبان فارسی کاربردی فقهی، قرآنی و ادبی دارد و به معنای زنی است که در حال شیر دادن به یک نوزاد است. در زبان عربی، تفاوت ظریفی میان مُرضِع و مُرضِعة وجود دارد؛ واژه اول به صفت کلی شیرده بودن زن اشاره دارد، اما واژه دوم همراه با تاء تأنیث، دقیقاً نمایانگر حالت فعل و لحظهای است که مادر نوزاد را در آغوش گرفته و به او شیر میدهد.
بزرگترین شهرت این کلمه در فرهنگ دینی به آیه دوم سوره حج بازمیگردد. در این آیه، خداوند برای مجسم کردن عظمت و هول روز رستاخیز، تصویری تکاندهنده ارائه میدهد و میفرماید که شدت اضطراب قیامت به قدری است که حتی «مرضعه» (زن در حال شیر دادن) از فرزندی که در آغوش دارد غافل شده و او را رها میکند. این تمثیل، عالیترین نماد ادبی برای نشان دادن گسست غریزیترین و محکمترین پیوند عاطفی جهان در برابر آن واقعه بزرگ است.