یعنی چه
ترتینونین (که شکل علمی و درستتر آن ترتینوئین است) نوعی اسید رتینوئیک و از مشتقات فعال ویتامین A است. این ترکیب به صورت موضعی (کرم و ژل) برای درمان آکنه، جوشهای سرسیاه، لایهبرداری و رفع چینوچروکهای سطحی پوست و به صورت خوراکی در درمان نوعی سرطان خون (APL) تجویز میشود.
تلفظ
این واژه در متون پزشکی و دارویی به صورت تِرِتینوئین (Tretinoin) تلفظ میشود، اما در گویش عامیانه و برخی منابع به صورت ترتینونین نیز خوانده و نوشته میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، در پاسخ به پرسشهایی نظیر «داروی ضد آکنه مشتق از ویتامین آ» یا «نام دیگر رتینوئیک اسید»، کلمه ۹ حرفی «ترتینونین» یا «ترتینوئین» مورد نظر است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی این داروی شیمیایی و مشتقات آن را با نامهای تجاری و علمی Tretinoin و Retinoic acid میشناسند.
به عربی
در زبان عربی برای اشاره به این ماده دارویی از معادل آوانویسی شده آن یا ترکیب «حمض الريتينويك» استفاده میشود.
به فارسی
از آنجا که این واژه یک اصطلاح علمی و پزشکی فرنگی است، معادل تکواژهای اصیل در فارسی ندارد؛ اما در اصطلاح علمی به آن «اسید ویتامین A» یا «رتینوئیک اسید» میگویند.
در قرآن
این کلمه یک اصطلاح بیوشیمیایی و پزشکی مدرن است و هیچگونه کاربرد، ذکر یا ریشهای در متن قرآن کریم یا متون کهن عربی ندارد.
نماد چیست
در علم شیمی، این ماده دارای فرمول مولکولی $C_{20}H_{28}O_2$ است. همچنین در متون تخصصی و پزشکی به عنوان نماد و اختصار اسید آلترانسرتینوئیک از واژه ATRA برای معرفی آن استفاده میشود.
معنی انگلیسی/خارجی
واژه Tretinoin در اصل یک اصطلاح بیوشیمی غربی است که از کلمه Retina (شبکیه چشم) ریشه گرفته است، چرا که ویتامین A نقش مستقیمی در بینایی دارد. این دارو ریشه اصیل فارسی ندارد و مستقیماً از ادبیات پزشکی مدرن وارد زبان فارسی شده است.
جمعبندی و توضیح کامل ترتینونین
ترتینونین که در منابع علمی و داروسازی بیشتر با نام «ترتینوئین» شناخته میشود، یک ترکیب شیمیایی قدرتمند و از مشتقات اسیدی ویتامین A است. این ماده به عنوان یکی از قویترین داروهای موضعی برای درمان آکنههای ولگاریس، پاکسازی منافذ پوست، لایهبرداری و کاهش آسیبهای ناشی از نور آفتاب (مانند لکها و چروکهای ریز) شناخته میشود و با تجدید سلولی پوست، به جوانی آن کمک میکند.
این واژه کاملاً فرنگی و علمی است و ریشه در واژگان بیوشیمی غرب دارد. به دلیل ارتباط ساختاری ویتامین A با شبکیه چشم، نام آن از واژه لاتین Retina مشتق شده است. شکل «ترتینونین» یک املای رایج اما کمتر دقیق در فارسی است که در میان عموم و طراحان جدول رواج یافته و پاسخ بسیاری از سوالات اطلاعات عمومی پزشکی محسوب میشود.