معنی
واژه دچار به معنی گرفتار و مبتلا به بیماری یا مشکل است و دستخوش به معنی در معرض حوادث، تغییرات، یا بازیچه و قربانی چیزی شدن میباشد.
یعنی چه
ترکیب این دو کلمه بیانگر وضعیتی است که در آن فرد یا جامعه بدون اراده خود، تحت تأثیر شدید عوامل بیرونی، حوادث، بیماریها یا تغییرات روزگار قرار میگیرد و آسیبپذیر یا دگرگون میشود.
مترادف
این کلمات همگی مفاهیمی چون انفعال و تاثیرپذیری شدید از شرایط ناگوار پیرامونی را میرسانند.
تلفظ
تلفظ واژه دچار به صورت دُچار (dočār) و واژه دستخوش به صورت دَستخُوش (dastxoš) است که با حرف عطف «و» به هم متصل شدهاند.
در جدول
در بازیهای شرح در متن و جدول کلمات متقاطع، عبارت «دچار و دستخوش» دقیقاً ۱۱ حرف دارد و به عنوان پاسخ مد نظر قرار میگیرد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی عبارات فوق برای رساندن مفهوم تحت تاثیر یا گرفتار شدن به کار میروند.
به عربی
این واژگان در عربی دقیقاً معادل گرفتار شدن در بلا یا بازیچه حوادث شدن هستند.
به ترکی
در زبان ترکی استانبولی این کلمات برای توصیف وضعیت انفعال و ابتلا استفاده میشوند.
جمعبندی و توضیح کامل دچار و دستخوش
عبارت «دچار و دستخوش» ترکیبی از دو واژه اصیل فارسی است که هر کدام به نوعی به آسیبپذیری و انفعال انسان یا پدیدهها در برابر نیروهای قاهر بیرونی و تقدیر اشاره دارند. واژه «دچار» که ریشه در ترکیب کهن «دوچهار» (روبهرو شدن ناگهانی دو نفر) دارد، به مرور زمان تحول معنایی یافته و بیشتر ناظر بر گرفتاریهای درونی، شخصی و ناگواریهایی مثل بیماری و ابتلا شده است.
در مقابل، «دستخوش» ریشه در اصطلاحات بازی و قمار قدیم (انعام برنده به حاضرین) دارد و تحول معنایی آن به مفهومِ زیردست، بازیچه روزگار شدن و تحت تأثیر حوادث و تغییرات بیرونی قرار گرفتن اشاره میکند. در مجموع، وقتی این دو مفهوم در کنار هم یا به موازات هم بررسی میشوند، نمادی از بیثباتی، زوال، و تحت سلطه بودن در برابر تحولات ناگهانی جهان را به ذهن متبادر میکنند.