معنی
دغلباز به کسی گفته میشود که با توسل به مکر، حیله و تقلب، دیگران را فریب میدهد و در کار یا سخن خود صداقت ندارد. در قدیم واژه دغل برای پول تقلبی و ناسره نیز به کار میرفته است.
یعنی چه
این اصطلاح در زبان عامیانه و ادبی به معنای فردی است که ظاهر و باطنش یکی نیست و با تزویر و ریاکاری به دنبال منافع خود از راه گمراه کردن دیگران است.
مترادف
واژههایی مانند حیلهگر، مکار و حقهباز بیشترین شباهت معنایی را با دغلباز دارند و بر فریبکاری فرد دلالت میکنند.
تلفظ
این واژه به صورت دَغَلباز تلفظ میشود که از دو بخش «دَغَل» (ریشه عربی) و «باز» (پسوند فاعلی فارسی) تشکیل شده است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ این واژه معمولاً خودِ «دغل باز» با ۶ حرف است یا از مترادفهای آن نظیر مکار و حیلهگر استفاده میشود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی واژههای متعددی برای رساندن این مفهوم وجود دارد که بسته به میزان و نوع فریبکاری (مالی، رفتاری یا اخلاقی) انتخاب میشوند.
به فارسی
برگردان خالص فارسی یا تعابیر سرهای که میتوان به جای این صفت مرکب اتباعی استفاده کرد شامل واژههایی چون فریبدهنده، کژرفتار و نادرستکردار است.
جمعبندی و توضیح کامل دغل باز
واژه «دغلباز» یک صفت مرکب ترکیبی در زبان فارسی است که از ترکیب واژه «دغل» (به معنی فساد پنهانی، فریب و ناسره بودن) و پسوند فاعلی «باز» (از ریشه باختن و بازی) ساخته شده است. این کلمه در فرهنگ اخلاقی و ادبیات فارسی دارای بار معنایی به شدت منفی بوده و نمادی از نفاق، بیاعتمادی و تزویر به شمار میرود؛ به طوری که در ادبیات تمثیلی، حیواناتی چون روباه را مظهر عینی این صفت میدانند.
اگرچه خود این واژه به طور مستقیم در متن قرآن کریم نیامده، اما مفاهیم و صفات همارز آن مانند «مُخادِع» (فریبکار) و «خَتّار» (پیمانشکن حیلهگر) برای نکوهش رفتار منافقان استفاده شده است. در پهنه زبان، دغلباز به کسی اطلاق میشود که با دورویی و دوگانگی در معامله، سخن یا رفتار، به دنبال کسب منافع شخصی از طریق آسیب زدن به اعتماد دیگران است.