معنی
دماغپرور در لغت به معنای پرورشدهنده یا نشاطبخش حس بویایی (مشام) و مغز است. به هر چیز خوشبو، عطرآگین و معطری که بوییدن آن باعث ایجاد حس لذت، تقویت اعصاب و آرامش روح شود، دماغپرور میگویند.
یعنی چه
این واژه ترکیبی از «دماغ» (در متون کهن به معنی مغز، مشام یا ذهن) و «پرور» (از پروردن) است. در نتیجه یعنی چیزی که به ذهن و روحیه فرح و نشاط میبخشد و سبب تقویت شامه میشود.
مترادف
متضاد
هم خانواده
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، واژه «دماغ پرور» دقیقاً ۸ حرف دارد و به عنوان صفت برای گل یا عطر مرغوب و شامه نواز به کار میرود.
نماد چیست
در ادبیات کلاسیک فارسی، این واژه نماد کیفیت بر کمیت و اصالت است. این مفهوم از بیت معروف نظامی گنجوی در لیلی و مجنون میآید: «یک دسته گل دماغپرور / از خرمن صد گیاه بهتر» که نشان میدهد یک چیز کوچک ولی باکیفیت و اصیل، از مقدار زیادی مال بیارزش برتر است.
جمعبندی و توضیح کامل دماغ پرور
واژه «دماغپرور» یک صفت مرکب فاعلی و خوشتراش در زبان فارسی است که از ترکیب «دماغ» (به معنی مغز و مشام) و بن مضارع «پرور» (از پروردن) ساخته شده است. این کلمه در متون کهن و ادبیات کلاسیک برای توصیف رایحههای خوش، گلها و عطرهایی به کار میرفته که نهتنها حس بویایی را تحریک میکردند، بلکه موجب تقویت روح، ذهن و اعصاب میشدند.
شهرت عمده این واژه در فرهنگ عامه و ادبی به بیت ماندگار نظامی گنجوی بازمیگردد. در این کاربرد، دماغپرور به نمادی از ترجیح کیفیت و اصالت بر کمیت و انبوهیِ بیارزش تبدیل شده است؛ آنجا که یک دسته گل کوچک اما خوشبو، برتر از خروارها گیاه بیخاصیت شمرده میشود.