یعنی چه
در اصطلاح منطق سنتی، به دو مقدمه تشکیلدهنده یک قیاس گفته میشود که از ترکیب آنها نتیجه حاصل میشود؛ صغرا قضیه محدودتر و کبرا قانون کلیتر است. در گفتار عامیانه نیز عبارت «صغرا کبرا چیدن» به معنی مقدمهچینی طولانی و حاشیهپردازی برای رسیدن به یک هدف است.
تلفظ
این ترکیب از دو واژه با مصوت ضمه در بخش اول تلفظ میشود: صُغریٰ و کُبریٰ.
در جدول
در جدولهای متقاطع، پاسخ این عبارت با توجه به تعداد حروف مشخص میشود و خود عبارت دارای ۹ حرف است.
به انگلیسی
در منطق انگلیسی، به مقدمه اول Minor premise و به مقدمه دوم Major premise میگویند که اجزای اصلی یک Syllogism هستند.
به فارسی
معادل واژهبهواژه آن «کوچکتر و بزرگتر» (هر دو مؤنث) است. در زبان فارسی به عنوان اصطلاح، معادل «مقدمات استدلال» و در کاربرد کنایی معادل «حاشیهپردازی» و «مقدمهچینی» است.
در قرآن
ترکیب «صغرا و کبرا» به عنوان اصطلاح منطقی در قرآن وجود ندارد. با این حال، کلمات همریشه آنها مانند «صغیرة و کبیرة» برای بیان ابعاد اعمال و کلمه «الکبری» برای توصیف معجزات بزرگ یا قیامت در آیات مختلف به کار رفتهاند.
نماد چیست
این عبارت نماد تصویری خاصی در فرهنگها ندارد؛ اما در بستر زبان، صغرا نماد جزء و شروع استدلال، و کبرا نماد قانون کلی و قاعده نتیجهساز به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل صغرا و کبرا
اصطلاح «صغرا و کبرا» ریشه در متون منطق کلاسیک و ارسطویی جهان اسلام دارد. واژه صغرا به معنی کوچکتر و کبرا به معنی بزرگتر است که در کنار هم، دو مقدمه اساسی برای شکلگیری یک قیاس منطقی را میسازند؛ مانند این که بگوییم سقراط انسان است (صغرا) و هر انسانی میمیرد (کبرا)، پس سقراط میمیرد (نتیجه).
این اصطلاح علمی به مرور زمان راه خود را به زبان عامیانه و ادبیات روزمره فارسی باز کرده است. امروزه وقتی کسی برای رسیدن به یک خواسته یا بیان یک مطلب ساده، زمینهسازی بسیار طولانی میکند و به حواشی میپردازد، اصطلاحاً میگویند «دارد صغرا کبرا میچیند» که نشاندهنده طولانی کردن بحث و آسمانبهریسمان بافتن است.