معنی
واژه طائر در اصل اسم فاعل از ریشه عربی ط-ی-ر است که به معنای موجودی است که بال گشوده و در آسمان پرواز میکند. این کلمه در متون کهن و ادبی به هر نوع مرغ پرندهای اطلاق میشود.
یعنی چه
این کلمه علاوه بر معنای حقیقی خود که همان پرنده است، در مفاهیم کنایی به معنای نامه اعمال، سرنوشت، مقدرات انسان و همچنین بخت و اقبال (مانند طائر میمون) به کار میرود. در عرفان نیز نماد روح رها شده از تن است.
در جدول
در حل جدولهای متقاطع، برای راهنمای «پرنده» یا «مرغ پروازکننده»، واژه ۴ حرفی «طائر» پاسخ صحیح و دقیق است.
به عربی
واژه طائر خود یک کلمه اصیل عربی است. در این زبان، جمع تکسیر آن به صورت «طُیُور» یا «أطیار» میآید که به معنای پرندگان است.
به فارسی
در زبان فارسی، واژههای پرنده و مرغ (در کاربرد کلاسیک) دقیقترین معادلها برای طائر هستند. این کلمه به عنوان یک وامواژه ادبی وارد زبان فارسی شده است.
در قرآن
این واژه در قرآن کریم کاربردهای مهمی دارد؛ در آیه ۳۸ سوره انعام به معنای حقیقی پرنده با دو بال («ولا طائرٍ يطيرُ بجناحيه») و در آیه ۱۳ سوره اسراء به معنای مجاز از کردار و نامه اعمال انسان («وكلّ إنسانٍ ألزمناه طائره في عنقه») استفاده شده است.
جمعبندی و توضیح کامل طائر
واژه «طائر» یک وامواژه اصیل عربی در زبان فارسی است که از ریشه «ط-ی-ر» به معنی پرواز کردن مشتق شده است. معنای نخستین و ملموس آن پرنده و هر موجود بالداری است که در آسمان حرکت میکند. جمع این واژه در زبان عربی طیور یا اطيار است که در فارسی نیز کاربرد فراوانی دارد.
این کلمه در ادبیات، عرفان و متون دینی فراتر از معنای مادی خود ظاهر شده است. در اشعار شاعرانی چون حافظ و مولانا، طائر نمادی از روح بلندپرواز، مرغ جان و فرشتگان عالم قدس (مانند طائر سدره) است که میل به رهایی از قفس تن دارد. همچنین در فرهنگ قرآنی و تفاسیر کهن، طائر گاه به معنای بخت، اقبال، فال و سرنوشت مقدر شده برای انسانها به کار میرود.