یعنی چه
در گفتار عامیانه و روانشناسی به فردی اطلاق میشود که دچار «اختلال دوقطبی» (Bipolar disorder) است. این وضعیت یک بیماری روانی و خلقی است که در آن شخص به صورت تناوبی بین دو فاز کاملاً متضاد حرکت میکند: یکی فاز شیدایی (مانیا) که با انرژی بسیار بالا، سرخوشی، کمخوابی و رفتارهای تکانشی همراه است، و دیگری فاز افسردگی که شامل غم عمیق، بیانرژی بودن، ناامیدی و انزواطلبی است. این اصطلاح یک وضعیت پزشکی را توصیف میکند و نباید به عنوان یک ویژگی شخصیتی ثابت یا برچسب هویتی استفاده شود.
تلفظ
تلفظ صحیح این عبارت به صورت «آدَمِ دو قُطبی» (ādam-e do qotbī) است که از دو واژه ترکیب شده است.
در جدول
در کلمات متقاطع، عبارت «آدم دو قطبی» دقیقاً دارای ۹ حرف است و به عنوان پاسخ برای سؤالاتی نظیر «فرد مبتلا به نوسان شدید خلق» یا «بیمار دچار افسردگی شیدایی» به کار میرود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای اشاره به این افراد در حالت غیررسمی از Bipolar person و در اصطلاح دقیق پزشکی از Individual with Bipolar disorder استفاده میشود.
به فارسی
معادلهای دقیقتر و رسمیتر فارسی برای این اصطلاح عامیانه شامل «مبتلا به اختلال دوقطبی»، «بیمار دوقطبی» و در اصطلاحات قدیمیتر پزشکی «مبتلا به افسردگی-شیدایی» یا «مانیک-دپرسیو» است. واژه دوقطبی خود یک گرتهبرداری و ترجمه تحتاللفظی از واژه غربی (Bipolar) است که از «دو» (عدد ۲) و «قطب» (دو سوی مقابل) تشکیل شده است.
در قرآن
عبارت «آدم دو قطبی» یا مفهوم بالینی و بیولوژیکی اختلال دوقطبی هیچگونه کاربرد مستقیم یا غیرمستقیمی در قرآن ندارد. اگرچه در قرآن به تغییر احوال انسان در سختیها و آسایش یا ویژگیهای افراد منافق (دوچهره) اشاره شده، اما این مفاهیم کاملاً با بیماری روانپزشکی و بیولوژیکی دوقطبی متفاوت هستند.
نماد چیست
در کارزارهای سلامت روان، از رنگ نقرهای (Silver Ribbon) یا ترکیب صورتکهای متضاد شاد و غمگین تئاتر به عنوان نمادهای استعاری اختلال دوقطبی استفاده میشود. همچنین روبان سبز برگی نماد کلی سلامت روان است و روز ۳۰ مارس (زادروز ونگوگ) به عنوان روز جهانی این بیماری شناخته میشود.
جمعبندی و توضیح کامل آدم دو قطبی
عبارت «آدم دو قطبی» در واقع یک اصطلاح عامیانه و غیرپزشکی برای اشاره به فردی است که به «اختلال دوقطبی» مبتلا است. این اختلال یک بیماری روانی بیولوژیکی است که با نوسانات شدید و ناگهانی خلقوخو، انرژی و سطح فعالیت شناخته میشود. فرد مبتلا، دورههایی از سرخوشی و انرژی مفرط (شیدایی) و دورههایی از غم عمیق و بیانگیزگی (افسردگی) را به صورت تناوبی تجربه میکند.
باید توجه داشت که در زبان تخصصی و روانپزشکی، این اصطلاح برای هویتبخشی به خود فرد به کار نمیرود، بلکه بیماری توصیف میشود تا از برچسب زدن به افراد جلوگیری شود. واژه دوقطبی یک ترجمه تحتاللفظی از واژه انگلیسی Bipolar است و قدمت دیرینهای در زبان اصیل فارسی ندارد.