یعنی چه
ژرفتودهای (یا سنگ ژرفتودهای) اصطلاحی در علم زمینشناسی و پترولوژی است و به ویژگی تودههای نفوذی یا سنگهای آذرینی (مانند گرانیت) اطلاق میشود که به دلیل عدم صعود ماگما به سطح زمین، در اعماق بسیار زیاد پوسته به آرامی سرد و متبلور شدهاند.
تلفظ
این واژه از ترکیب «ژرف» (به معنی عمیق)، «توده» (به معنی انباشته و جرم) و پسوند نسبت «ای» ساخته شده و به صورت «ژَرف تودِهای» تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع کلمات، در پاسخ به راهنماهایی چون «سنگ آذرین درونزمین» یا «اصطلاح زمینشناسی معادل پلوتونیک»، واژه ۹ حرفی «ژرف توده ای» یا معادلهای آن قرار میگیرد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی از واژه Plutonic (برگرفته از نام پلوتون، خدای اعماق زمین در اساطیر) یا کلمه Intrusive برای توصیف این سنگها استفاده میشود.
در قرآن
واژه ژرفتودهای یک واژه و مصطلح علمی جدید در زبان فارسی معاصر است که توسط فرهنگستان وضع شده و پیشینه یا کاربردی در متن قرآن کریم و متون کلاسیک مذهبی ندارد.
نماد چیست
در ادبیات علمی و نشانهشناسی، این واژه نماد پایداری، صبوری و فرآیندهای عمیق و پنهانی است. همچنین در نقشههای تخصصی زمینشناسی، تودههای ژرفتودهای اسیدی مانند گرانیت را معمولاً با رنگهای صورتی یا قرمز کمرنگ و الگوهای شطرنجی مشخص میکنند.
جمعبندی و توضیح کامل ژرف توده ای
واژه «ژرفتودهای» یک اصطلاح تخصصی زمینشناسی مصوب فرهنگستان زبان و ادب فارسی است که به سنگهای آذرین نفوذی شکلگرفته در اعماق پوسته زمین اشاره دارد. این سنگها (مانند گرانیت و دیوریت) به دلیل سرمایش بسیار کند و آرام ماگما در ساختار داخلی زمین، دارای بلورهای درشت و مشخصی هستند که آنها را از سنگهای آتشفشانی یا خروجی متمایز میکند.
از نظر ساختار واژگانی، این کلمه ترکیبی از واژه اصیل و فارسی «ژرف» به معنای عمیق و واژه «توده» به همراه پسوند نسبت است و معادل دقیقی برای اصطلاح فرنگی «پلوتونیک» به شمار میرود. این اصطلاح کاربرد ادبی، کهن یا قرآنی ندارد و صرفاً در متون علمی، پترولوژی و زمینشناسی کاربرد دارد.