رجز یعنی چه؟ مترادف آن

یعنی چه

رجز در لغت به معنی اضطراب و لرزش است، اما در اصطلاح ادبی به شعری حماسی، کوتاه و مقطع گفته می‌شود که جنگجویان در میدان نبرد برای مفاخره، بیان نسب، افتخارات خود و تضعیف روحیه دشمن می‌خوانند. همچنین در دانش عروض، رجز نام یکی از بحور اصلی شعر (بحر رجز) است که از تکرار رکن «مُسْتَفْعِلُنْ» پدید می‌آید. امروزه در کاربرد کنایی به معنای کری‌خوانی و به چالش کشیدن رقیب نیز به کار می‌رود.

مترادف

این واژه‌ها در بافت‌های حماسی، ادبی و کاربردهای امروزی نزدیک‌ترین هم‌پوشانی معنایی را با رجز دارند.

ریشه

ریشه این واژه عربی است و در اصل به معنی اضطراب، تزلزل و لرزش گام‌هاست. در زبان عربی به نوعی بیماری در شتر که باعث لرزش پاها و کوتاه شدن گام‌هایش می‌شود «رَجَز» می‌گفتند. از آنجا که اشعار حماسی میدان جنگ نیز آهنگ مقطع، سریع و لرزانی دارند، به این نام معروف شدند. این واژه با «رِجْز» قرآنی (به کسر راء) که به معنی عذاب و پلیدی است، هم‌ریشه بوده اما کاربرد متفاوتی دارد.

جمله سازی

تلفظ

تلفظ صحیح این واژه با فتح حرف اول (ر) و فتح حرف دوم (ج) و سکون حرف آخر (ز) به صورت رَجَز (rajaz) است. باید توجه داشت که آن را با واژه «رِجْز» (به کسر اول و سکون دوم) اشتباه نگرفت.

در جدول

در جدول‌های متقاطع، کلمه «رجز» به عنوان پاسخ دقیق برای پرسش‌هایی نظیر «شعر حماسی جنگ»، «بحر شعری مستفعلن» یا «کری‌خوانی نبرد» کاربرد دارد و دقیقاً یک واژه ۳ حرفی است.

به انگلیسی

برای ترجمه این واژه بسته به این که منظور شعر سنتی جنگ باشد یا کری‌خوانی‌های امروزی، از معادلات متفاوتی استفاده می‌شود.

به عربی

این واژه اصالتاً عربی است و در زبان مبدأ نیز برای اوزان شعری و سرودهای حماسی نبرد به کار می‌رود.

به فارسی

معادل‌های خالص فارسی این واژه شامل «حماسه‌سرایی»، «پندارسرایی»، «شاهنامه‌خوانی (در برخی بافت‌ها)» و در زبان عامیانه و امروزی همان «کری‌خوانی» یا «لاف‌زنی مقتدرانه» است.