یعنی چه
این عبارت یک ترکیب اصیل عربی است که به ادبیات دینی فارسی وارد شده و به معنای کسی است که قدرتی مطلق و بیپایان دارد، در مجازات و عقوبت سختگیر است و تدبیر و چارهاندیشی او هرگز شکست نمیخورد. این واژه واژهای کلاسیک و قرآنی است.
تلفظ
تلفظ صحیح این ترکیب به صورت شَدیدُ الْمِحال است که در آن حرف م در کلمه محال دارای کسره (مِ) میباشد.
در جدول
در مسابقات و جداول کلمات متقاطع، پاسخ این پرسش خودِ عبارت «شدید المحال» است که دقیقاً ۱۰ حرف دارد. همچنین واژههایی مانند سختکیفر یا قادر متعال نیز ممکن است به عنوان هممعنی استفاده شوند.
به انگلیسی
در ترجمههای انگلیسی قرآن کریم و متون اسلامی، برای انتقال مفهوم این عبارت از واژههایی استفاده میشود که بر قدرت مطلق و ابدی یا شدت عقوبت دلالت دارند.
به عربی
عبارات هممعنی این واژه در زبان عربی بر توانایی بیمانند و بازدارندگی مقتدرانه دلالت میکنند.
به فارسی
معادلهای دقیق فارسی این ترکیب شامل عباراتی چون سختعذاب، نیرومندِ شکستناپذیر، چارهانداز بزرگ و صفت قادر متعال است که نشاندهنده اقتدار تام الهی است.
در قرآن
این ترکیب تنها یکبار در قرآن کریم و در آیه ۱۳ سوره رعد آمده است: «... وَهُمْ يُجَادِلُونَ فِي اللَّهِ وَهُوَ شَدِيدُ الْمِحَالِ» (و آنها درباره خدا به مجادله مشغولند؛ با اینکه قدرت او بیانتها و کیفرش سخت است). این عبارت بلافاصله پس از ذکر صاعقهها و رعد آمده که نمادی از قدرت ناگهانی و قاهرانه طبیعت و تجلی عذاب الهی است. همچنین در فراز ۳۶ دعای جوشن کبیر نیز ذکر شده است.
جمعبندی و توضیح کامل شدید المحال
عبارت «شدید المحال» یکی از اوصاف ویژه و پرصلابت خداوند در فرهنگ اسلامی است که ریشه در پدیدههای مهیب طبیعی نظیر رعد و صاعقه دارد. در ریشهشناسی این واژه، دانشمندان لغت دو دیدگاه مطرح کردهاند؛ گروهی آن را از ریشه «محل» به معنای مکر، جدال و عقوبت سخت برای غلبه بر دشمن میدانند و گروهی دیگر آن را از ریشه «حول» و بر وزن مفعال قلمداد میکنند که به معنای چارهجویی هوشمندانه، تدبیر پنهانی و قدرت بیمانند در خنثیکردن نقشههای دیگران است.
این عبارت در ادبیات دینی و قرآنی، بیش از هر چیز به قدرت مطلق، شکستناپذیری و گریزناپذیر بودن اراده و کیفر الهی اشاره دارد. زمانی که انسانها در برابر حق به مجادله و سرکشی برمیخیزند، این صفت یادآور آن است که تدبیر خداوند فوق همه تدبیرهاست و هیچ نیرویی توان ایستادگی در برابر مجازات یا خواست او را ندارد.