یعنی چه
واژه «سریع العبره» در اصل به معنای فردی است که قلبی بسیار رقیق و نفوذپذیر دارد، به طوری که با کوچکترین اشاره، حزن و اندوه بر او چیره شده و اشک از چشمانش جاری میشود. واژه «عَبْرَه» به معنی اشک چشم پیش از جاری شدن یا بغض است.
تلفظ
این ترکیب به صورت «سَریعُ العَبْرَه» تلفظ میشود که در آن حرف ع با فتحه و ب با سکون خوانده میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع، عبارت «سریع العبره» به عنوان پاسخ برای راهنمای «زودگریه یا رقیقالقلب» کاربرد دارد و تعداد حروف آن ۱۰ حرف است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای رساندن این مفهوم از اصطلاحاتی استفاده میشود که بر حساسیت عاطفی بالایی که منجر به جاری شدن سریع اشک میگردد، دلالت دارند.
به عربی
خود ترکیب «سریع العبره» ساختاری کاملاً عربی دارد و در متون فصیح به کار میرود؛ همچنین عباراتی مانند سریع الدمع نیز به همین معناست.
به فارسی
معادلهای دقیق و روان فارسی این واژه شامل اصطلاحاتی چون زودگریه، نازکدل، رقیقالقلب و دلرحم است که نشاندهنده روحیه حساس و عاطفی فرد است.
در قرآن
عبارت «سریع العبره» به صورت مستقیم و ترکیبی در متن قرآن کریم ذکر نشده است، هرچند که ریشه «عبر» در قالب واژههایی مانند عبرت (پند گرفتن) در آیات متعدد به کار رفته است. بستر اصلی کاربرد این واژه در روایات و ادبیات مذهبی است.
جمعبندی و توضیح کامل سریع العبره
واژه «سریع العبره» یک ترکیب وصفی عربی است که وارد زبان و ادبیات فارسی شده است. این اصطلاح برای توصیف افرادی به کار میرود که از نظر عاطفی بسیار حساس، دلرحم و رقیقالقلب هستند، به گونهای که با کمترین بهانه و با یادآوری مصائب یا مسائل حزنانگیز، چشمانشان پر از اشک میشود و بغضشان میترکد.
نکته بسیار مهم در شناخت این واژه، تمایز میان «عَبْرَه» (به معنی اشک و بغض) و «عِبرَت» (به معنی پند گرفتن) است. بنابراین، سریعالعبره به معنای کسی است که اشکش زود جاری میشود، نه کسی که زود پند میگیرد. این مفهوم در فرهنگ اسلامی و مذهبی، به ویژه در پیوند با حالات خضوع و خشوع قلب در برابر خداوند و نیز سوگواری بر مصائب اهل بیت (ع) جایگاه ویژهای دارد و نماد انسانهای پاکدل و مخلص به شمار میرود.