یعنی چه
این ترکیب اگر از ریشه عربی «جمّه» باشد، به معنای «با موی سر او» یا «با گیسوان بلند او» است که تا روی شانه میآید. در برخی متون مذهبی و کهن به این معنا به کار رفته است. با این حال، در برخی منابع به عنوان اشتباه نوشتاری واژه «بجمله» یا «بالجمله» به معنی «در مجموع» و «بهطور کلی» نیز در نظر گرفته شده است.
تلفظ
در اصل عربی به صورت «بِجُمَّتِهِ» تلفظ میشود که شامل حرف جر «بِ»، واژه «جُمَّة» به معنی موی انبوه، و ضمیر متصل «هِ» است.
در جدول
در مسابقات جدول، این کلمه دقیقاً ۵ حرف دارد. اگر منظور طراح جدول معنای اول باشد پاسخ «ب جمته» است و اگر معنای دوم (در کل) مد نظر باشد، پاسخ احتمالی «بجمله» خواهد بود.
به عربی
این عبارت خود یک ترکیب عربی ساختاریافته است. در متون قدیمی عربی مانند ترجمههای کهن عهد عتیق یا برخی احادیث نقل شده است.
به فارسی
برگردان دقیق فارسی آن با توجه به ریشه اصلی «با موی بلند سرش» یا «با گیسوانش» است. در صورتی که شکل تغییریافته واژه بجمله باشد، معادل فارسی آن «در کل»، «رویهمرفته» یا «همگی» میشود.
در قرآن
ترکیب «ب جمته» در متن قرآن کریم به کار نرفته است. مفاهیم مشابه به موی سر با واژگان دیگری مانند «ناصیه» در قرآن ذکر شدهاند، اما این ساختار خاص بیشتر در متون روایی، احادیث نبوی و ترجمههای عبری به عربی دیده میشود.
نماد چیست
واژه «جمه» به معنای موی انبوهی است که مایه زینت بوده است، اما ترکیب «ب جمته» به خودی خود نماد اصطلاحی خاصی در فرهنگ عامه یا ادبیات فارسی نیست.
جمعبندی و توضیح کامل ب جمته
عبارت «ب جمته» یک ترکیب کمتر شناختهشده است که دو خاستگاه برای معنای آن وجود دارد. در دیدگاه اول و دقیقتر زبانی، این کلمه ساختاری عربی (بِجُمَّتِهِ) دارد که از واژه «جُمّه» به معنای موی بلندی که تا شانه میرسد گرفته شده و معنای آن «با موی سرش» یا «از گیسوانش» است. این تعبیر بیشتر در احادیث و ترجمه متون کهن مذهبی کاربرد دارد.
در دیدگاه دوم، این واژه در لغتنامههای شاخص فارسی به عنوان یک کلمه مستقل ثبت نشده است؛ از این رو کارشناسان احتمال میدهند که یک غلط املایی یا نسخهبرداری اشتباه از واژه «بجمله» یا «بالجمله» باشد. در این صورت، معنای آن به «در مجموع»، «بهطور کلی» و «رویهمرفته» تغییر مییابد.
بنابراین برای حل جدول یا درک متون، باید به سیاق متن توجه کرد؛ اگر متن مذهبی و قدیمی است معنای اول (موی سر) و اگر یک متن عمومی است احتمالاً اشتباه نوشتاری از معنای دوم (در مجموع) مد نظر است.