یعنی چه
مخروطة در اصطلاح هندسی و عمومی به هر حجم یا جسمی گفته میشود که به شکل مخروط (کلهقندی) باشد؛ یعنی قاعدهای مستدیر دارد و هر چه به سمت بالا میرود، باریکتر و تیزتر میشود. همچنین در لغت عرب به معنای ریشِ کشیدهای است که موی گونههای آن کم و موی چانهاش انبوه و تراشیده باشد.
تلفظ
این واژه در زبان عربی به صورت مَخْرُوطَة (با فتح م، سکون خ و ضم ر) تلفظ میشود و هاء تانیث در پایان آن در ساختار زبان فارسی معمولاً به صورت صامت یا مصوت کوتاه اِ (مخروطه) ادا میگردد.
در جدول
در جدولهای متقاطع، واژهٔ «مخروطة» به عنوان یک پاسخ ۶ حرفی برای راهنمای «شکل کلهقندی» یا «حجم صنوبری» شناخته میشود.
به انگلیسی
برای توصیف این شکل هندسی یا حجم در زبان انگلیسی از واژگان Cone برای اسم و Conical برای حالت صفت استفاده میشود.
به عربی
این واژه اصالتاً عربی و از ریشه (خ ر ط) است که برای اشاره به اشکال هندسی مخروطیشکل به کار میرود.
به فارسی
در زبان فارسی امروزی، شکل کاربردی و رایج این واژه «مخروطی» یا «مخروطمانند» است. همچنین کلماتی مانند کلهقندی یا صنوبری به خوبی مفهوم کاربردی آن را در فارسی منتقل میکنند.
نماد چیست
در هندسه مقدس و نمادشناسی، شکل مخروطی یا مخروطة به دلیل داشتن قاعدهای پهن بر روی زمین و رأسی تیز که به سمت بالا اوج میگیرد، نماد عروج، حرکت از کثرت به وحدت، و تمرکز انرژی در یک نقطه (رأس) تلقی میشود. در طبیعت نیز مخروط کاج نمادی از باروری و جاودانگی است.
جمعبندی و توضیح کامل مخروطة
واژهٔ «مخروطة» اصالتاً ریشه در زبان عربی دارد و از فعل «خَرَطَ» به معنی تراشیدن و صاف کردن چوب مشتق شده است. وجه تسمیهٔ این نامگذاری هندسی به این دلیل است که گویی یک حجم استوانهای را تراشیدهاند تا سر آن باریک و تیز شود. در زبان فارسی امروزی، این واژه کمتر به صورت مستقیم استفاده میشود و جای خود را به صفت نسبی «مخروطی» یا اصطلاحات ملموستری مانند «کلهقندی» داده است.
این کلمه از نظر ساختاری شش حرف دارد و در حل جدولهای کلمات متقاطع به عنوان معادل اشکال صنوبری یا حجمهای هندسی خاص کاربرد دارد. از بعد نمادین نیز، ساختار مخروطی همواره یادآور صعود، عروج و پیوند میان زمین و آسمان بوده است، چرا که از یک قاعده وسیع آغاز شده و در بالاترین نقطه به یک رأس واحد میرسد. لازم به ذکر است که این اصطلاح ریاضی و هندسی در متن قرآن کریم به کار نرفته است.