یعنی چه
عکسالعمل به معنای پاسخ یا بازخوردی است که یک رفتار، پدیده یا محرک ایجاد میکند. در علم فیزیک نیز به نیروی برگردان یا مقابلی گفته میشود که در پاسخ به یک نیرو (عمل) طبق قانون سوم نیوتون پدید میآید.
مترادف
این کلمات در بافتهای مختلف ادبی، علمی و روزمره به عنوان جایگزینهای عکسالعمل به کار میروند.
تلفظ
این واژه به صورت [عَکْ سُلْ عَ مَ لْ] تلفظ میشود که بر اساس قواعد ترکیبهای عربی، الف و لام آن خوانده نشده و سین به عین متصل میگردد.
در جدول
در جدولهای متقاطع کلماتی نظیر واکنش و بازتاب از رایجترین پاسخها برای طراحان هستند. خود واژه عکسالعمل نیز دقیقاً ۸ حرف دارد.
به انگلیسی
واژه Reaction کلمه اصلی برای توصیف واکنشهای فیزیکی، شیمیایی و رفتاری است.
به عربی
اگرچه خود ترکیب عکسالعمل از واژگان عربی ساخته شده، اما در زبان عربی فصیح امروزی از اصطلاح ردة فعل استفاده میشود.
به ترکی
در ترکی استانبولی واژه Tepki معادل اصیل و کاربردی برای واکنش و عکسالعمل است.
به فارسی
بهترین و دقیقترین برگردان سره و فارسی برای این واژه، کلمه «واکنش» یا «پادکنش» است که امروزه در متون علمی و ادبی به وفور جایگزین ترکیب شبهعربی عکسالعمل میشود.
جمعبندی و توضیح کامل عکس العمل
واژه عکسالعمل یک ترکیب شبهعربی (pseudo-Arabism) است که در زبان فارسی یا ترکی عثمانی از ادغام دو واژه عربی «عکس» (به معنی بازگشت یا معکوس) و «العمل» (به معنی کار و کردار) ساخته شده است. این اصطلاح به این شکل در زبان عربی فصیح کاربرد ندارد و اعراب برای رساندن این مفهوم از واژگانی چون «ردة فعل» بهره میبرند. در حوزه علوم تجربی و فیزیک، این واژه یادآور قانون سوم نیوتون است که بیان میکند برای هر عملی، همواره عکسالعملی مساوی و در جهت مخالف وجود دارد.
از دیدگاه روانشناختی و رفتاری، عکسالعمل به هرگونه پاسخ ذهنی، عاطفی یا جسمی انسان در برابر محرکهای بیرونی و محیطی اطلاق میشود. این مفهوم نمادی از قانون علت و معلول در جهان هستی است که نشان میدهد هیچ کنش و اقدامی بدون بازتاب و پیامد نخواهد بود. در زبان فارسی امروزی، گرایش به استفاده از معادل اصیل آن یعنی «واکنش» در ساختارهای رسمی و علمی بسیار فراتر رفته است.