یعنی چه
عناب نام میوهٔ درختی از تیرهٔ عنابیان است که در حالت رسیده، قرمز مایل به قهوهای و چروکیده میشود. این میوه خوراکی و دارویی است و در طب سنتی برای تسکین سرفه، آرامشبخشی و تصفیه خون کاربرد فراوانی دارد.
ریشه
این واژه از ریشهٔ عربی «ع ن ب» (به معنای انگور یا میوههای خوشهای) گرفته شده است. ریشههای کهنتر آن به زبانهای سامی و نیای آفروآسیایی بازمیگردد که به مفهوم کلی میوه و گیاه اشاره داشته است.
تلفظ
این کلمه در زبان فارسی با ضمهٔ عین و تشدید نون به صورت [ʕunnāb] تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، واژهٔ «عناب» پاسخ ۴ حرفی برای طبرخون، شیلانه یا خرمای چینی است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی رایجترین نام برای این میوه Jujube است، اما به دلیل شباهت و بومی بودن آن در شرق آسیا، به آن خرمای چینی یا خرمای قرمز نیز میگویند.
به عربی
در زبان عربی به این میوه عُنّاب گفته میشود. در متن قرآن خود واژه عناب نیامده، اما واژه همریشهٔ آن یعنی «عِنَب» (انگور) و «أعناب» (باغهای انگور) بارها ذکر شده است.
به ترکی
در ترکی استانبولی مدرن از واژه Hünnap استفاده میشود که مستقیم از واژهٔ عربی عناب وام گرفته شده است. در منابع قدیمیتر ترکی گاهی به آن «آلما آغاجی» نیز میگفتند.
به فارسی
در زبان و گویشهای قدیمی فارسی و طب سنتی ایران، برای این میوه از نامهای اصیلی مانند شیلانه، سیلانه، سنجد گرگانی، سنجد هندی و تبرخون (طبرخون) استفاده میشده است.
نماد چیست
در ادبیات فارسی، عناب به دلیل رنگ سرخ مفرط و جذابش، نماد زیبایی، لطافت و سرخی لب معشوق («لب عنابی») است. در فرهنگهای شرقی مانند چین، این درخت به دلیل مقاومت در برابر خشکی، نماد بردباری، طول عمر و سلامتی به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل عناب
عناب میوهای کوچک، تخممرغی شکل و سرشار از خواص دارویی است که ریشه در فرهنگ، طب سنتی و ادبیات کشورهای شرقی دارد. این واژه که از زبان عربی به فارسی وارد شده، در اصل به معنای میوهای خوشهای شبیه انگور است؛ اما در فارسی منحصراً به میوهٔ درخت Ziziphus jujuba اطلاق میشود که در طب سنتی برای تصفیه خون و رفع سرفه تجویز میگردد.
در فرهنگ و ادبیات ایرانی، عناب فراتر از یک میوه ظاهر شده است. شاعران پارسیگو بارها از این واژه برای تصویرسازیهای زیبای خود بهره بردهاند و «لب عنابی» را استعارهای از سرخی و زیبایی لب معشوق قرار دادهاند. همچنین در منابع کهن فارسی نامهای دیگری چون شیلانه و طبرخون برای آن ثبت شده است که کاربرد گسترده آن در جغرافیای ایران زمین را نشان میدهد.