یعنی چه
ارخاء مصدر باب افعال از ریشه عربی «ر خ و» است که در لغت به معنای آزاد کردن، رها کردن از حالت کشش یا فشار، و فرواکندن یا آویزان کردن پرده و جامه به کار میرود.
تلفظ
این واژه در زبان فارسی به صورت اِرخاء (با کسره همزه اول) تلفظ میشود.
در جدول
پاسخ متداول در جدول برای کلمه پنج حرفی «ارخاء»، مفاهیمی چون سست کردن، شل کردن یا فروافکندن است.
به انگلیسی
در متون تخصصی پزشکی و روانشناسی، این واژه اغلب معادل آرامسازی یا ریلکسیشن عضلانی ترجمه میشود.
به عربی
این کلمه خود مصدری عربی است و در زبان مبدأ نیز دقیقاً به همین معنای کاهش تنش و شل کردن به کار میرود.
به فارسی
معادلهای دقیق فارسی این واژه شامل سست کردن، شل کردن، فروهشتن (مانند فروهشتن پرده) و رها کردن لجام اسب است.
در قرآن
خود واژه «ارخاء» در قرآن کریم به کار نرفته است؛ اما همخانوادهٔ آن یعنی کلمه «رُخَاءً» در آیه ۳۶ سوره ص به معنی بادِ «نرم و ملایم» در داستان حضرت سلیمان آمده است.
جمعبندی و توضیح کامل ارخاء
واژه «ارخاء» یک مصدر عربی وارد شده به زبان فارسی است که به طور کلی به معنای سست کردن، شل کردن، رها کردن و فروافکندن است. این کلمه در متون کهن ادبی و فقهی و همچنین در پزشکی قدیم کاربرد داشته و کنایه از کاهش فشار، رهایی و آرامش است.
یکی از اصطلاحات معروف ادبی مرتبط با این واژه، «ارخای عنان» است که به معنای شل کردن افسار اسب بوده و مجازاً به معنی اختیار کامل دادن، بیتأمل گذشتن یا با سرعت و شتاب حرکت کردن استفاده میشود. در زبان مدرن نیز این کلمه بیشتر در متون پزشکی برای اشاره به حالت انقباضزدایی و آرامسازی عضلات کاربرد دارد.
اگرچه خود این لفظ به صورت مستقیم در قرآن کریم ثبت نشده، اما ریشه سه حرفی آن با مفاهیمی چون آسایش، نرمی و رفاه گره خورده است که در دیگر کلمات همخانواده آن مانند رخاء و استرخاء نمود پیدا میکند.