یعنی چه
عبارت «سبقت ننماید» یک فعل منفی مضارع (اخباری یا التزامی) از مصدر مرکب «سبقت نمودن» است. این ترکیب از واژه عربی «سبقت» و فعل یارگر فارسی «نمودن» ساخته شده و به معنای جلو نیفتادن، پیشی نگرفتن و رعایت حق تقدم دیگران در رفتار، گفتار یا حرکت است.
تلفظ
این عبارت از دو واژه تشکیل شده است: «سَبْقَت» با سکون روی باء و تاء، و «نَنْمایَد» با فتح نون اول، سکون نون دوم و فتح یـ.
در جدول
پاسخ دقیق برای این عبارت در حل جدول خود کلمه «سبقت ننماید» با ۱۰ حرف است. همچنین کلمات «پیشی نگیرد» یا «تقدم نیابد» نیز میتوانند به عنوان هدایتگر یا پاسخهای جایگزین استفاده شوند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی با توجه به بافت متن، عباراتی مانند does not overtake برای مفاهیم فیزیکی (حرکتی) و does not precede یا does not take precedence برای مفاهیم معنوی، رتبهای و زمانی به کار میروند.
به عربی
در زبان عربی از ریشههای «سبق» و «قدم» برای رساندن این مفهوم استفاده میشود. در متون دینی نیز ترکیبهایی مانند لا یسبق به معنای عدم تقدم مادی و معنوی کاربرد فراوان دارد.
به فارسی
معادلهای خالص و سره فارسی برای این عبارت شامل عباراتی چون «پیشی نگیرد»، «جلو نزند»، «پیشدستی نکند» و «فراتر نرود» است که همگی مفهوم رعایت نوبت و عقب ماندنِ آگاهانه را میرسانند.
نماد چیست
این عبارت تصویر مادی یا نماد فیزیکی خاصی در فرهنگ عامه ندارد، اما در متون اخلاقی و ادبی، نمادی از آداب معاشرت، خویشتنداری، احترام به بزرگترها و رعایت نظم و تقدیر الهی به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل سبقت ننماید
عبارت «سبقت ننماید» ترکیبی شیوا از واژه عربی «سبقت» (از ریشه سبق به معنی پیشی گرفتن) و فعل منفی فارسی «ننماید» است. این عبارت در زبان فارسی، بهویژه در متون کهن اخلاقی و تعلیمی، نشاندهنده یک دستورالعمل رفتاری است؛ به این معنا که فرد نباید در کارها، پاسخ دادن به پرسشها یا حرکت فیزیکی، بدون اجازه یا بدون رعایت نوبت، بر دیگران پیشی بگیرد.
یکی از نمونههای بارز کاربرد این عبارت در ادبیات کلاسیک، در کتاب «اخلاق ناصری» اثر خواجه نصیرالدین طوسی (که در کتاب فارسی پایه نهم نیز آمده) دیده میشود؛ آنجا که در بیان آداب سخن گفتن میفرماید: «اگر سؤال از جماعتی کنند که او داخل آن جماعت بود، بر ایشان سبقت ننماید...». در این بافت، عبارت کاملاً دلالت بر ادب، تواضع و پاسداشت حرمت حاضران و بزرگترها دارد.
از نظر ساختاری، ریشه واژگانی آن در آیات متعدد قرآن کریم نیز به چشم میخورد؛ مانند توصیف فرشتگان که در سخن گفتن بر خداوند پیشی نمیگیرند (لَا يَسْبِقُونَهُ بِالْقَوْلِ). در مجموع، این عبارت ده حرفی در لغتنامهها و جداول، یادآور مفهوم والای خویشتنداری، حفظ حریم دیگران و عدم تقدمجویی بیجا است.