اهرمن و اهریمن یعنی چه؟

جمع‌بندی و توضیح کامل اهرمن و اهریمن

واژهٔ «اهرمن» و «اهریمن» ریشه در زبان اوستایی و اصطلاح «اَنگِرَه مَینیو» (Angra Mainyu) دارد؛ جایی که «انگره» به معنای زشت، پلید و مخرب، و «مینیو» به معنای روح، ذهن یا منش است. این مفهوم در سیر تحول زبان از اوستایی به فارسی میانه (پهلوی) به شکل «Ahriman» درآمد و در نهایت به زبان فارسی نو رسید. اهریمن در جهان‌بینی ایرانیان باستان، خدایی مستقل در برابر خدای یکتا نیست، بلکه تجسم و گرایش مخرب و منشِ بدی است که در جبهه مقابل راستی (اَشَه) و آفرینش پاک اهورامزدا قرار می‌گیرد.

در ادبیات فارسی، به ویژه در شاهنامه فردوسی، اهریمن به عنوان عامل وسوسه، فریب و محرک شاهان ستمگر تصویر می‌شود. نکته جالب اساطیری این است که در متون پهلوی، برای نشان دادن بیزاری و واژگونگی اعمال اهریمن، نام او را در کتاب‌ها به صورت وارونه می‌نوشتند. این کلمه در قرآن مجید نیامده است، اما از نظر دین‌پژوهی و اسطوره‌شناسی تطبیقی، قرابت مفهومی بسیار شدیدی با واژگان «ابلیس» و «شیطان» در فرهنگ اسلامی و سامی دارد.