یعنی چه
در لغت به معنای پیروان و دنبالکنندگان است. در اصطلاح تاریخ و حدیث اسلام، به نسلی از مسلمانان گفته میشود که خود پیامبر اکرم (ص) را ملاقات نکردند، اما حداقل یکی از اصحاب (صحابه) ایشان را در حال ایمان درک کرده و با ایمان از دنیا رفتهاند.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه با تشدید روی حرف تاء به صورت «اَتّابِعین» (یا با بیان الف و لام به صورت اَلتّابِعین) است. مفرد آن در عربی «تابِعِیّ» میباشد.
به انگلیسی
در متون انگلیسی و اسلامی غرب، از این واژه به صورت ترانویسی شده Tabi'un یا Tabi'in استفاده میشود. همچنین به عنوان معادل مفهومی، عبارت 'The Successors of the Companions' به معنی جانشینانِ صحابه به کار میرود.
به عربی
این واژه اصالتاً عربی و جمع مذكر سالم از ریشه (ت ب ع) است. در زبان فصیح عربی با توجه به نقش واژه در جمله به صورت التابعون یا التابعین نوشته میشود.
به فارسی
در ترجمه و برگردان مستقیم به زبان فارسی میتوان از واژههایی چون «پیروان»، «اتباع» و «پسآیندگان» استفاده کرد، هرچند در متون تاریخی و دینی فارسی، خودِ لفظ «تابعین» به عنوان یک اصطلاح شناختهشده به کار میرود.
در قرآن
واژه «تابعین» به عنوان اصطلاح تاریخی در قرآن نیامده، اما خاستگاه آن آیه ۱۰۰ سوره توبه است: «وَالَّذِينَ اتَّبَعُوهُم بِإِحْسَانٍ» (و کسانی که به نیکی از صحابه پیروی کردند). البته خود کلمه «التابعین» در آیه ۳۱ سوره نور به معنی لغوی «خدمتکاران و طفیلیان مرد که تمایل جنسی ندارند» نیز آمده که با این اصطلاح متفاوت است.
نماد چیست
در فرهنگ اسلامی، التابعین نماد حلقه واسط و پیوستگی نسلی میان صحابه و نسلهای بعدی هستند. آنها امانتداران دانش، فقه، تفسیر و روایات نبوی به شمار میروند و نقش کلیدی در حفظ اصالت دین ایفا کردهاند.
جمعبندی و توضیح کامل التابعین
واژه «التابعین» در اصطلاح تاریخ اسلام به نسل دوم مسلمانان اطلاق میشود؛ کسانی که توفیق دیدار پیامبر اکرم (ص) را نداشتند، اما محضر اصحاب و یاران صمیمی رسول خدا را درک کردند و معارف اسلامی را مستقیماً از آنان آموختند. این کلمه از ریشه عربی «تَبِعَ» به معنای پیروی و دنبالهروی گرفته شده است.
این نسل در ساختار فرهنگ و علوم اسلامی جایگاه بسیار والایی دارد، چرا که به عنوان حلقه واسط و امین، وظیفه جمعآوری، حفظ و انتقال احادیث، سنت نبوی، تفسیر قرآن و پایهگذاری فقه اسلامی را به نسلهای بعدی (تابعِ تابعین) بر عهده داشتند. در قرآن کریم گرچه این عنوان به صورت یک اصطلاح مجزا نیامده، اما در سوره توبه از کسانی که به نیکی از مهاجران و انصار پیروی کردهاند، تجلیل شده است.