یعنی چه
زبان گرفته به کسی گفته میشود که در سخن گفتن روان ناتوان است و دچار لکنت یا گرفتگی زبان شده باشد. این واژه در معنای مجاز و کنایی به افراد خاموش، ساکت و کسانی که از ترس یا شرم توان سخن گفتن ندارند نیز دلالت میکند.
تلفظ
این واژه از دو بخش «زبان» (با فتحه ز و الف مدّی) و «گرفته» (با کسره گ و ر) تشکیل شده است که به صورت سرهم تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع کلماتی مانند الکن، ابکم، گنگ، الثغ و شکستهزبان به عنوان هممعنیهای این واژه کاربرد دارند.
به انگلیسی
برای توصیف کسی که به دلیل لکنت یا شرم و شوک نمیتواند درست صحبت کند، از اصطلاح Tongue-tied استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی اصطلاح عُقدةُ اللِّسان نیز به معنای گره زبان یا زبانگرفتگی استفاده میشود که در قرآن کریم نیز به آن اشاره شده است.
به ترکی
اصطلاح dili tutulmuş در ترکی استانبولی دقیقاً ساختاری مشابه واژه فارسی دارد و به معنای کسی است که زبانش بند آمده باشد.
نماد چیست
واژه زبانگرفته در ادبیات و فرهنگ عامه به عنوان نمادی از اضطراب مفرط، حیرت زدگی یا ترس شدید به کار میرود؛ حالتی که در آن شخص بر اثر یک شوک عاطفی یا روانی، به طور موقت توانایی دفاع شفاهی از خود یا بیان منویات قلبیاش را از دست میدهد.
جمعبندی و توضیح کامل زبان گرفته
واژه «زبان گرفته» یک ترکیب وصفی اصیل در زبان فارسی است که از ترکیب دو واژه کهن «زبان» و «گرفته» (از فعل گرفتن) ساخته شده است. این اصطلاح هم در لغتنامههای معتبری چون دهخدا و عمید به معنای فردِ الکن و دارای لکنت در گفتار آمده و هم در ادبیات عامه و کنایی، به فردی اشاره دارد که از روی ترس، شرم یا تعجب فراوان موقتاً توان سخن گفتن روان را از دست داده و ساکت مانده است.
اگرچه این واژه به طور مستقیم در متن قرآن کریم نیامده، اما مفهوم آن کاملاً با آیه شریف «وَاحْلُلْ عُقْدَةً مِّن لِّسَانِي» در سوره طه همخوانی دارد که به گره زبان و گرفتگی گفتار حضرت موسی (ع) اشاره میکند. در بازیهای فکری و جدول نیز این کلمه به عنوان یک پاسخ ۹ حرفی برای راهنماهایی نظیر لکنتی یا گنگ کاربرد زیادی دارد.