یعنی چه
این عبارت یک اصطلاح و کنایه ادبی کهن در زبان فارسی است. زمانی که فردی در کلام و گفتار خود، ارزش، اعتبار یا وقار شخص یا موضوعی را پایین بیاورد و آن را کماهمیت و ناچیز جلوه دهد، از این تعبیر استفاده میشود. ریشه آن به معنای کموزن کردن ارزش دیگری بر روی زبان برمیگردد.
تلفظ
تلفظ این ترکیب فعلی به صورت [sa.buk bar za.bān ā.var.dan] است که از سه واژه «سَبُک» (تخفیف، کموزن)، «بَر» (حرف اضافه) و «زَبان آوردن» (بیان کردن) تشکیل شده است.
در جدول
در پاسخ به سوالات جدول کلمات متقاطع برای مفهوم تحقیر لفظی یا خوار کردن در کلام، عبارت «سبک بر زبان آوردن» با ۱۴ حرف قرار میگیرد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای رساندن این مفهوم از افعالی استفاده میشود که به معنای کمارزش کردن کلامی یا کوچک شمردن جایگاه دیگران است.
به عربی
در زبان عربی ترکیبات اسمی و فعلی که به خوار کردن و سبک جلوه دادن کلامی اشاره دارند، به عنوان معادل دقیق این اصطلاح به کار میروند.
به فارسی
نزدیکترین و رایجترین معادلهای این اصطلاح در زبان فارسی امروز، عباراتی همچون «سبک شمردن»، «کوچک کردن کسی با حرف»، «وهن لفظی» و «بیوقار نام بردن» هستند.
در قرآن
خود این ترکیب فارسی در قرآن کریم وجود ندارد؛ اما از نظر معنایی و مفهومی با ریشه «خ ف ف» و واژه «استخفاف» (به معنای سبک کردن و خفیف کردن) در آیاتی مانند «فَاسْتَخَفَّ قَوْمَهُ فَأَطاعُوهُ» (آیه ۵۴ سوره زخرف) قرابت و همپوشانی معنایی دارد.
جمعبندی و توضیح کامل سبک بر زبان اوردن
عبارت کنایی و قدیمی «سبک بر زبان آوردن» یک اصطلاح اصیل و کهن در زبان فارسی دری است که نمونههای کاربرد آن در متون ارزشمندی همچون تاریخ بیهقی به چشم میخورد. این ترکیب از همنشینی واژه «سبک» (به معنی کموزن و کمارزش) و «بر زبان آوردن» (به معنی گفتن و یاد کردن) پدید آمده و کنایه از این است که فردی با سخنان خود، ارج، قرب و مرتبه دیگری را پایین بیاورد.
این اصطلاح بیشتر دارای بار اخلاقی و اجتماعی در ادبیات کلاسیک است و نشاندهنده بیاعتنایی، وهن یا تحقیر لفظی نسبت به اشخاص محتشم یا موضوعات مهم است؛ به طوری که در گذشته اگر کسی از بزرگان به ناپسندی و بیوقاری یاد میکرد، میگفتند او را سبک بر زبان آورده است.