یعنی چه
رجل الجبار یک اصطلاح نجومی کهن عربی است که به درخشانترین ستارهٔ صورت فلکی جبار (شکارچی) اطلاق میشود. این جرم آسمانی یک ابرغول آبی-سفید و هفتمین ستارهٔ درخشان آسمان شب است که در محل پای این پیکر آسمانی قرار دارد.
تلفظ
تلفظ دقیق این واژه به صورت کسر راء و سکون جیم (رِجْل) در کلمه اول، و فتح جیم و تشدید باء در کلمه دوم (الجَبّار) است.
در جدول
در جدولهای متقاطع و طراحان سوالات اطلاعات عمومی، این کلمه معمولاً به عنوان پاسخ برای واژههایی چون «ستاره درخشان صورت فلکی شکارچی» یا «پای غول آسمان» کاربرد دارد.
به انگلیسی
واژه غربی Rigel مستقیماً از بخش اول اصطلاح عربی یعنی «رِجْل» اقتباس و معرب شده است.
به عربی
در متون نجوم دوره اسلامی و زبان عربی معیار، هر دو تعبیر رجلالجبار و رجلالجوزاء برای این ستاره استفاده شده است.
به فارسی
در زبان فارسی و منابع نجوم سنتی، گاهی این اصطلاح را به صورت تحتاللفظی به «پای شکارچی» یا «پای غول» ترجمه کردهاند که اشاره به موقعیت ستاره در پیکره آسمانی جبار دارد.
در قرآن
عبارت ترکیبی «رجل الجبار» اصطلاحی کاملاً نجومی است و در متن قرآن وجود ندارد. با این حال، کلمه «رِجْل» به معنی پا و «جَبّار» به عنوان صفت الهی (ترمیمکننده/مسلط) یا صفت انسانهای سرکش، به صورت جداگانه در آیات ذکر شدهاند.
جمعبندی و توضیح کامل رجل الجبار
«رجل الجبار» یک اصطلاح نجومی اصیل و کهن عربی است که از سنت اخترشناسی قرون وسطی به یادگار مانده است. این واژه ترکیب دو کلمه «رِجْل» (به معنی پا) و «الجبار» (به معنی تنومند، که نام صورت فلکی شکارچی یا Orion است) میباشد. در اخترشناسی باستان، این ستاره را به عنوان پای چپ یا تکیهگاه این شکارچی اسطورهای در آسمان تصور میکردند.
این ستاره که در زبانهای غربی به صورت تحریفشده با نام «Rigel» شناخته میشود، هفتمین ستاره درخشان آسمان شب و یک ابرغول آبی بسیار عظیم است. در نجوم اسلامی، این جرم آسمانی اهمیت بالایی در ناوبری و جهتیابی داشته و از آن با نام «رجل الجوزاء» نیز یاد میشده است.
باید توجه داشت که این عبارت یک نام خاص نجومی است و ارتباط مستقیمی با آیات قرآن ندارد، اگرچه هر دو بخش سازنده آن به طور جداگانه و با معانی متفاوت لغوی در قرآن کریم به کار رفتهاند. در حل جداول نیز این ترکیب ۹ حرفی یکی از پاسخهای کلیدی برای سوالات مربوط به نجوم باستان است.