یعنی چه
واژه «کق» در متون کهن و نسخهنویسی به عنوان یک علامت اختصاری و رمز برای عبارت عربی «کَقَوْلِهِ» (به معنی: همانطور که او فرمود) به کار میرفته است. همچنین در گویشهای محلی ایران (مانند خراسانی و کرمانی) به معنی میوهٔ کال، نارس و سبزرنگ استفاده میشود.
مترادف
با توجه به دو کاربرد این واژه، در معنای محلی با کلماتی چون کال و نارس، و در متنهای قدیمی با عبارت کقوله ترادف دارد.
متضاد
متضاد این واژه در معنای گویشی آن، میوهٔ کاملاً رسیده و پخته است.
ریشه
در حالت اختصاری، ریشه عربی دارد و مخفف ترکیب «کِ + قول + هِ» است که در تفاسیر و متون دینی کاربرد داشت. در حالت گویشی، ریشهای کهن در زبانهای ایران باستان و اصطلاحات محلی فلات ایران دارد.
جمله سازی
تلفظ
در اصطلاح اختصاری معمولاً به صورت حروف مقطعه یا «کِق» خوانده میشود، اما در گویشهای محلی به صورت «کَق» (با فتح کاف) تلفظ میگردد.
به انگلیسی
معادلهای انگلیسی واژه بر اساس دو معنای کاملاً متفاوت آن تعیین میشوند.
به ترکی
در زبان ترکی برای اشاره به میوه نارس و کال از واژه Ham استفاده میشود.
به فارسی
برگردان دقیق این واژه در فارسی امروز، بسته به متن مورد نظر، کلمه «کال» برای میوهها و عبارت «همانطور که او گفت» برای متون کهن است.
جمعبندی و توضیح کامل کق
واژه «کق» در زبان فارسی یک کلمه معیار با معنای مستقل و پایدار در لغتنامههای نوین نیست. این عبارت در واقع دو کاربرد کاملاً مجزا دارد؛ نخست در نسخهنویسیهای کهن و تفاسیر دینی به عنوان رمز و نشانهای اختصاری برای عبارت عربی «کقوله» (به ویژه کقوله تعالی) به کار میرفته تا سرعت نگارش متن بالا برود.
از سوی دیگر، این واژه در فرهنگ عامه و گویشهای محلی فلات ایران، به ویژه در مناطقی مانند خراسان و کرمان، به عنوان یک اصطلاح اصیل برای توصیف میوههای کال، نارس و چغاله به کار میرود. بنابراین بسته به اینکه در یک متن قدیمی مذهبی با آن روبهرو شوید یا در زبان عامیانه یک شهر، معنای آن کاملاً تغییر میکند.