یعنی چه
گاز صلیب آبی (ترجمه واژه آلمانی Blaukreuz) نامی است که ارتش امپراتوری آلمان در جنگ جهانی اول بر روی دستهای از تسلیحات شیمیایی حاوی عوامل ترکیبی آرسنیک میگذاشت. این گازها با تحریک شدید سیستم تنفسی، باعث عطسه، سرفه و تهوع شدید در سربازان میشدند تا آنها را مجبور به برداشتن ماسک ضدگاز کنند.
تلفظ
تلفظ این عبارت در زبان فارسی به صورتِ [gāz-e salīb-e ābī] است که به عنوان یک ترکیب وصفی-اضافی خوانده میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع و طراحان سوالات عمومی، پاسخ این عبارت دقیقاً «گاز صلیب ابی» با شمارش ۱۰ حرف بدون احتساب فاصلهها است.
به انگلیسی
در منابع انگلیسی این مفهوم با اصطلاح Blue Cross یا Blue Cross agents شناخته میشود که به دستهبندی تسلیحات شیمیایی آلمان اشاره دارد.
به عربی
در متون نظامی و تاریخ جنگهای جهانی به زبان عربی، این اصطلاح دقیقاً به صورت «غاز الصليب الأزرق» ترجمه و به کار میرود.
به فارسی
معادل توصیفی دقیق این واژه در زبان فارسی «عوامل عطسهآور نظامی» یا «گازهای تحریککننده تنفسی» است که بر پایه ترکیبات شیمیایی کلارک ۱ و ۲ ساخته میشدند.
نماد چیست
این عبارت نمادِ کدهای رنگی ارتش آلمان برای تفکیک گلولههای توپخانه شیمیایی بود. علامت صلیب آبی روی پوکهها نشان میداد که این گلوله حاوی مواد عطسهآور است و نمادی از تاکتیک فریب برای بیاثر کردن ماسکهای ضدگاز به شمار میرفت.
جمعبندی و توضیح کامل گاز صلیب ابی
گاز صلیب آبی یک واژه اصیل فارسی نیست، بلکه ترجمه تحتاللفظی اصطلاح آلمانی «Blaukreuz» است که در جریان جنگ خندقها در سال ۱۹۱۷ پدید آمد. ارتش آلمان برای متمایز کردن نوع عملکرد گلولههای توپخانه شیمیایی خود، از نمادها و رنگهای مختلفی استفاده میکرد. علامت صلیب آبی روی بدنه گلولهها نشاندهنده وجود ترکیبات آرسنیکی مانند دیفنیلکلرآرسین بود که به عنوان عوامل عطسهآور و تحریککننده شدید ریه عمل میکردند.
هدف اصلی از به کارگیری گاز صلیب آبی، کشتن مستقیم سربازان نبود؛ بلکه این ذرات ریز آرسنیکی از فیلترهای ماسکهای ضدگاز آن زمان عبور میکردند و با ایجاد سوزش شدید، سرفه و حالت تهوع، سربازان را وادار میکردند تا ماسک خود را از صورت بردارند. بلافاصله پس از آن، گازهای مرگبارتری مانند گاز خردل (صلیب زرد) یا عوامل خفهکننده (صلیب سبز) شلیک میشدند تا کارایی مرگبار ارتش را در جبههها به حداکثر برسانند.