یعنی چه
واژهٔ «خداها» صورت جمع کلمهٔ «خدا» است. این کلمه در معنای اعتقادی و اسطورهای به معبودها، بتها یا اربابانواع در آیینهای چندخدایی اشاره دارد. همچنین از نظر ریشهشناسی تاریخی، چون «خدا» در اصل به معنی «صاحب، مالک و شاه» بوده است، این واژه میتواند به معنای صاحبان و فرمانروایان نیز به کار رود.
تلفظ
این کلمه از دو بخش «خُدا» (xo-dā) و نشانهٔ جمع «ها» (hā) تشکیل شده و تلفظ روان آن خُداها است.
در جدول
در کلمات متقاطع، پاسخ این مدخل بر اساس تعداد حروف میتواند خود کلمهٔ «خداها» (۵ حرف) یا مترادفهای آن مانند «خدایان»، «ایزدان» یا «آلهه» باشد.
به انگلیسی
برای مفهوم معبودها و موجودات ماوراءطبیعی از واژگان gods یا deities استفاده میشود و در معنای لغوی و تاریخیِ صاحبان، کلمات masters یا lords به کار میروند.
به عربی
در متون عربی، اعتقادی و کلامی، کلمهٔ «آلهه» برای معبودهای باطل و «ارباب» برای خدایان متفرق به کار میرود. در معنای لغوی فرمانروایان نیز از ملوک یا اصحاب استفاده میشود.
در قرآن
عین کلمهٔ فارسی «خداها» در قرآن وجود ندارد، اما مفاهیم معادل آن به صورت جمع آمده است؛ از جمله واژهٔ «آلِهَة» که برای اشاره به بتها و معبودهای دروغین مشرکان استفاده شده و واژهٔ «أَرْبَاب» (مانند آیه ۳۹ سوره یوسف: أأرباب متفرقون خیر...) که به معنای خدایان پراکنده است. همچنین ضمیر جمع (ما) که خداوند برای خود به کار میبرد صرفاً جهت تعظیم و بیان جلال است و ربطی به این مفهوم ندارد.
نماد چیست
در اسطورهشناسی و نمادشناسی باستان، «خداها» یا همان اربابانواع با تندیسها، بتهای سنگی، اجرام آسمانی نظیر خورشید و ماه، یا مظاهر قدرتمند طبیعت مانند رعد و برق، آتش و دریا بازنمایی میشدند که هر کدام نماد یک نیروی خاص در جهان بودند.
جمعبندی و توضیح کامل خداها
واژهٔ «خداها» از ترکیب کلمهٔ فارسی میانه «خواتای» (به معنی سرور و صاحب) با نشانهٔ جمع «ها» ساخته شده است. این واژه در ادبیات اساطیری، تاریخی و فلسفی برای اشاره به معبودها، ایزدان یا قدرتهای فوقطبیعی متکثر در آیینهای چندخدایی (Polytheism) کاربرد دارد و کلماتی چون خدایان، آلهه و ارباب مترادفهای اصلی آن هستند.
در فرهنگ توحیدی و زبان فارسی امروز، این کلمه عمدتاً در بافتهای غیردینی یا در مقام مقایسه با خدای واحد به کار میرود؛ چرا که در دیدگاه اسلامی مفهوم مبدأ هستی یگانه است. ریشهٔ این واژه تقابلی ظریف میان معنای اصیل ایرانی آن (فرمانروا و قائمبهذات) و کاربرد کلامی آن ایجاد میکند.